Türkiye’nin ilk kadın illüstratörlerinden Sabiha Rüştü Bozcalı

Türkiye’nin ilk kadın illüstratörleri arasında olan ressam Sabiha Rüştü Bozcalı’nın yaşamı ve az bilinen üretimi, 28 Şubat 2016’ya kadar SALT Galata’da sergilenecek. Sergi, Global Yatırım Holding tarafından destekleniyor.

1828 İstanbul Kız Kulesi Salacak sahilinden denize girenler - Gravür: Sabiha Rüştü Bozcalı
(1828) İstanbul Kız Kulesi ve Salacak sahilinden denize girenler – Gravür: Sabiha Rüştü Bozcalı

Osmanlı İmparatorluğu‘ndan Cumhuriyet‘e geçiş döneminde yetişen ressam Sabiha Rüştü Bozcalı‘nın yaşamına (1904-1998) odaklanan sergi, 2014’te SALT Araştırma‘ya bağışlanan arşivi ve şimdiye dek kapsamlı olarak incelenmemiş üretimi sergileniyor. Türkiye’nin ilk kadın illüstratörlerinden olan Bozcalı’nın kültür tarihindeki rolüne ışık tutmayı amaçlayan sergide, çeşitli desen, resim, fotoğraf, günlük, mektup ve kartpostalları ile katkıda bulunduğu yayınlar yer alıyor.

Sabiha Rüştü kimdir?

sabiha rüştü bozcalı kimdir illüstratör gravür sanatıDahiliye Nazırı Memduh Paşa’nın sanatkar kızı Handan Hanım ile Bahriye Nazırı Bozcaadalı Hasan Paşa’nın oğlu Amiral Rüştü Paşa’nın ikinci çocuğu olan Sabiha Rüştü, annesinin teşvikiyle beş yaşında resme başladı. İlk derslerini ressam ve müze müdürü Ali Sami Boyar’dan aldı. 15 yaşından itibaren farklı dönemlerde Berlin, Münih, Paris ve Roma’da; Lovis Corinth, Moritz Heymann, Karl Caspar, Paul Signac ve Giorgio de Chirico gibi dönemin tanınmış ressamlarının atölyelerinde çalıştı. 1928-1929 yıllarında, İstanbul’daki Güzel Sanatlar Akademisi’nde Namık İsmail’in atölyesine devam etti. Neo-Empresyonist ressam Paul Signac’ın “kabiliyetli, resim sanatının gerektirdiği hassasiyete sahip ve kendini tamamen bu mesleğin zorlu çalışmasına adayan biri” olarak tanımladığı Sabiha Rüştü Bozcalı, manzara ve natürmortlar yaptı ama özellikle portreleriyle dikkati çekti.

Sabiha Rüştü Bozcalı, Cumhuriyet Halk Partisi ve Halkevleri tarafından 1938-1943 yıllarında düzenlenen, belirli sanatçıların Anadolu şehirlerini resmetmekle görevlendirildiği “Yurt Gezileri”ne katıldı. Bu kapsamda, modernleşme ve yeni bir kültürel kimlik oluşturma sürecini belgelemek üzere 1939’da Zonguldak’a gönderildi; fabrikalara yoğunlaşarak şehirdeki endüstriyel gelişim sürecinden ayrıntıları yansıttı. 1946’da adı TEKEL olarak değiştirilen İnhisarlar İdaresi ve Yapı Kredi Bankası gibi önemli kurumlar için yaptığı çizimlerle reklam ve yayıncılık alanlarında dönüşüm geçirmekte olan görsel anlatım diline katkıda bulundu. 1953’ten itibaren Milliyet başta olmak üzere Yeni Sabah, Hergün, Havadis, Cumhuriyet ve Tercüman’da gazete ressamı olarak çalıştı. Reşad Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansiklopedisi’nin ressamlarından biri olan Sabiha Rüştü Bozcalı, yakın iş birliğinde olduğu tarihçinin yanı sıra Nezihe Araz, Cahit Uçuk ve Refii Cevad Ulunay gibi yazarların eserleri için illüstrasyonlar yaptı.

Sergi, sanatçının SALT Araştırma’daki arşivinden belge, fotoğraf ve çizimler ile İstanbul Şehir Üniversitesi Taha Toros Arşivi‘nin Sabiha Rüştü Bozcalı bölümünden belgelerle hazırlandı. Bozcalı’nın yaşamının nirengi noktaları üzerinden mesleki üretiminin çeşitliliğinin vurgulandığı sergide, aile koleksiyonundan sulu boya ve yağlı boya tablolar da bulunuyor.

Tarih: 22 Aralık 2015 – 28 Şubat 2016

Yer: SALT Galata, Kat -1 – Haritada gör


 

Foto Galeri: Sabiha Rüştü Bozcalı sergisi önizleme


 

İlgili yazılar

Medusa’nın Salı: Bir hazin öykü ve bir başyapıt

Mehmet Turgul Anday’ın ARTAB resimleri Galeri Ark’ta


İbrahim Örs ile Ah Minel Aşk resim sergisi KAV’da

Ara gökan Ressam Rifat Koray Gökan’ın İtalya sergisi