1915 Çanakkale Köprüsü maliyeti ve geçiş ücreti

1915 Çanakkale Köprüsü maliyeti ve 2022 geçiş ücreti belli oldu. Hazine tarafından üstlenici şirketlere ne kadar garanti verildi? Hangi şirketler tarafından yapıldı? Garantinin tutturulması mümkün mü? İşte detaylar…

Çanakkale Köprüsü1915 Çanakkale Köprüsü 18 Mart 2022’de Çanakkale Zaferi’nin 107. yıldönümünde gerçekleşen törenle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıldı.

1915 Çanakkale Köprüsü maliyeti:

Köprü iki Türk şirketle iki Güney Koreli firmaya yaptırıldı. Yap-işlet-devret modeliyle ihaleye çıkarılan projeyi, 16 yıl 2 ay 12 gün işletme süresi teklifiyle kazanan Türkiye ve Güney Koreli firmalardan oluşan ‘Daelim–Limak–SK–Yapı Merkezi Ortak Girişimi‘ hayata geçirdi. Projenin, 88 kilometre otoyol ve 13 kilometre bağlantı yolu olmak üzere toplamda 101 kilometre uzunluğu bulunuyor.


45 bin araçlık garanti verildi ama feribot işletmesi bile 10-12 bin araç taşıyor

1915 Çanakkale Köprüsü için günlük 45 bin araç geçiş garantisi verildi. Verilen garantide araç başı ücret 15 euro + KDV oldu. Sözleşmede belirlenen bu ücret Euro bölgesi enflasyonuna göre güncellendiği için 2021 sonu enflasyonu hesaplandığında geçiş garantisi 2022 için 17,7 euro (290 TL) olacak.

1915 canakkale

Yıllık garanti bugünkü kur ile 6,1 milyar lira

Buna göre köprünün yıllık garanti ücreti yaklaşık 380 milyon euro, (bugünkü kur ile 6 milyar 216 milyon lira) işletme süreci boyunca verilecek toplam devlet garantisi miktarı ise yaklaşık 6 milyar euro (bugünkü kur ile 98 milyar lira) oldu.

Feribot işletmesini yapan GESTAŞ’ın taşıdığı yıllık araç sayısı günlük 10 bin araç civarında. Pendemi öncesi dönem olan 2019 yılında ise ortalama 12 bin araç taşındı. Yani feribotun taşıdığı araç sayısı verilen 45 bin araçlık garantinin çok altında.

Erteleme milyonlarca Euro kazandırdı

4,5 kilometre uzunluğundaki köprünün yapımı ihalede taahhüt edilen süreden 1,5 yıl önce tamamlandı. Köprünün Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın doğum günü olan 26 Şubat’ta açılması planlanıyordu. Ancak sonrasında açılış Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü olan 18 Mart tarihine ertelendi. Ertelemeyi Twitter hesabından duyuran Erdoğan, “Vatandaşlarımızın talebi üzerine Çanakkale Zaferi’mizin yıl dönümünde, 18 Mart’ta gerçekleştirme kararı aldık” ifadelerini kullandı.

SÖZCÜ yazarı Çiğdem Toker’in aktardığına göre, ertelemedeki 21 günlük sürede devletin cebine 15 milyon euro kaldı. Böylece sözleşmedeki günlük garantiler dikkate alındığında bu erteleme Hazine’ye yaklaşık 15 milyon euro kazandırdı.

köprü

Yap-işlet-devret nedir?

Projenin üstlenicilerinden biri olan Limak Holding, Türkiye’de devletten en çok ihale olan 5 şirketten biri olarak biliniyor. Bu şirketin adı sık sık Cengiz, Kalyon, Kolin gibi devlerle birlikte anılıyor. Bu inşaat devlerinin devletten aldığı ihalelerde yap-işlet-devret modeli ön plana çıkıyor.


Yap-İşlet-Devret (YİD) modelinde bir kamu altyapı yatırımı veya hizmetinin finansmanının özel bir şirket tarafından karşılanması öngörülüyor. Bu modelde yatırımın maliyetini karşılayan şirket, kamu tarafından belirlenen bir süre içinde maliyetini üstlendiği projenin işletilmesini de üstleniyor.

Şirket bu süre içinde ürettiği hizmeti tarafların karşılıklı saptadıkları bir tarife uyarınca kamu kuruluşlarına satıyor. Belirlenen sürenin sonunda ise şirket işletmekte olduğu tesisleri bakımı yapılmış, eksiksiz ve işler bir şekilde ilgili kamu kuruluşuna devrediyor.

erdoğan çanakkale

Türkiye’de son yıllarda gerçekleştirilen yatırımlarda sıkça kullanılan bu yöntemde şirketler genellikle devletle yaptıkları sözleşmelerde kullanıcı garantisi alıyor. Örneğin havalimanlarının yapımını üstlenen şirketler yolcu garantisi, otoyol ve köprü yapımını üstlenen şirketler ise geçiş garantisi alıyor. Ayrıca geçiş ücretlerinin yüksek olması durumunda devlet garanti ettiği geçiş ücretinin geri kalanını da şirketlere ödüyor.

Devlet her yıl milyarlarca dolar garanti ödemesi yapıyor

Örneğin iktisatçı Prof. Dr. Uğur Emek’in aktardığına göre, Osmangazi Köprüsü için garanti edilen ödeme 2022 yılı için 688 TL. Ancak bu yüksek rakamı hiç bir yolcu karşılayamayacağı için devletin belirlediği köprü geçiş ücreti şuan için 184,5 TL. Aradaki 503,5 TL’lik farkı ise Hazine karşılıyor.

Çanakkale Köprüsü geçiş ücreti ne kadar?

1915 Çanakkale Köprüsü’nün geçiş ücreti de belli oldu. 2022 yılından itibaren 11 yıl boyunca özel şirket tarafından işletilecek Çanakkale Köprüsü’nden tek taraflı geçiş ücreti 200 TL (15 Euro+KDV) olarak belirlendi. 18-25 Mart 2022 günleri arasında köprü geçişleri ücretsiz olacak. Ayrıca geçiş ücretine her yıl zam yapılacak.

çanakkale köprüsü

Köprü ücretinin verilen garanti olan 17,7 eurodan az olması durumunda ise aradaki ücret yine Hazine’den tahsil edilecek. Bunun yanında yine Hazine’nin zarar etmemesi için köprüden günlük 45 bin aracın geçmesi gerekiyor. Ancak bu rakama ulaşılıp ulaşılamayacağı belirsiz.

Avrasya Tüneli’nde hedef tutmadı: 5 yılda 40 milyon araçlık açık 

Pek çok köprü ve otoyola verilen yüksek geçiş garantileri yüzünden Hazine her yıl milyonlarda dolarlık zarar uğruyor. Örneğin verilen garantilere göre Avrasya Tüneli‘nden 2017-2021 arasında 5 yılda 120 milyonun üzerinde aracın geçmesi gerekiyordu.


Ancak Bakan Karaismailoğlu’nun verdiği bilgilere göre geçiş sayısı yalnızca 79 milyonda kaldı. Yani geçiş garantisi için verilen hedefin yalnızca yüzde 65’i tutturulmuş oldu. Garanti edilen ama geçmeyen araçların araçların ücreti ise Hazine’nin kasasından şirketlere ödendi.

Boğaz köprüleri geçiş ücreti çift yönlü alınacak, Avrasya Tüneli’ne de zam! – İndigo Dergisi’ni Facebook, Twitter, Instagram ve Telegram hesaplarımızdan takip edebilirsiniz!