Sivrisinekler neden bazı insanları daha fazla ısırıyor?

ABD’de yapılan yeni bir araştırma, sivrisineklerin neden bazı insanları daha fazla ısırdığını daha farklı nedenlerle açıklıyor. Sivrisinekler neden bazı insanları daha fazla ısırıyor da bazıları bazılarına hiç dokunmuyor?

Sivrisinekler

Genel olarak sivrisinekler bazı kan gruplarını, açık tenlileri, derisi daha ince olanları daha çok ısırır gibi genel bir düşünce hakim. Bunların bazıları deneyimlere dayalı yorumlar bazıları ise yapılan araştırmalara dayanıyor. Yapılan yeni bir araştırma ise sivrisineklerin sevdiği bazı kokular olduğunu, belirli insanlara daha fazla ilgi duymasını sağlayan başka fiziksel ve kimyasal işaretlerin de bulunduğunu ortaya atıyor.

ABD’de Miami Uluslararası Üniversitesi’ndeki bir grup araştırmacı tarafından yürütülen çalışmada, sivrisineklerin neden bazı insanları daha fazla ısırdığını araştırıldı. Araştırmaya göre indol, nonanol, oktenol ve laktik asit gibi moleküllerin sivrisineklerin dikkatini çeken kokular oluşturduğu tespit edildi.


Neden bazı insanları hiç sivrisinek ısırmıyor?

Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi’nden Prof. Dr. Hüseyin Çetin, sadece dişi sineklerin aç olduklarında kan emdiğini, insan ten renginin belirgin bir şekilde sivrisinekleri çekici bir özellik göstermediğini belirtti. Çetin, özellikle vücut sıcaklığı yüksek olan çocukların, gebelerin ve bazı hormonal rahatsızlığı olan insanların sivrisinekler tarafından daha çok saldırıya uğrayabileceğini belirtti.

• Prof. Dr. Hüseyin Çetin: Sivrisinekler sadece insanlardan kan emmezler. Özellikle kuşlar, vücut sıcaklıkları insanlardan biraz daha fazla olduğu için birçok sivrisinek türü tarafından tercih edilirler. Kuşlar tarafından taşınan bazı virüsler bu sebeple insanlara bulaşabilir. Bunlara örnek olarak Batı Nil Ateşi virüsü verilebilir.

Normal koşullarda sadece dişi sivrisineklerin, kan emdiğini ama kan emmedikleri zaman dişi ve erkek sineklerin bitki öz sularıyla beslendiğini söyleyen Çetin, sivrisineklerin karbonhidrat ihtiyacını bitkilerin öz sularından karşıladığını, bu sebeple bazı bitki esanslarının sivrisinekler üzerinde çekici özellikleri olabileceğini ifade etti.

İnsanları neden ısırıyorlar?

Çetin, sivrisineklerin oldukça tehlikeli hayvanlar olduğunu, yapılan çalışmaların her yıl yaklaşık bir milyon insanın sivrisinek kaynaklı hastalıklardan öldüğünü gösterdiğini belirtti ve Sıtma, Sarı humma, Batı Nil ateşi, Zika ve Dang gibi hastalıkların sivrisinekler tarafından taşınan hastalıklar olduğunu belirtti.

Peki, bu kadar büyük öneme sahip ve her yıl bir milyona yakın insanın ölümüne sebep olan bu canlılar bizi neden tercih ediyorlar?

Çetin, sivrisineklerin insanlara yönelmesindeki en büyük etmenlerden bir tanesinin karbondioksit olduğunun bilindiğini, sivrisineklerin insanların solunum sırasında çıkarttığı karbondioksiti uzak mesafeden algılayabildiklerini belirtti ve diğer nedenleri şöyle sıraladı:

“Solunumumuz sırasında çıkarttığımız değişik gazlar sivrisinekler için bu anlamda cezbedici olabilir. Geceleri sineklerin kulaklarımızın etrafında çıkarttığı vızıltının nedeni de burnumuzdan ve ağzımızdan çıkan karbondioksite yönelmelerinden dolayıdır.”

Sıcak insanları daha çok ısırıyor

Vücut sıcaklığının sivrisineklerin insanlara yönelmelerinde etkili diğer faktörlerden biri olduğunu vurgulayan Çetin, insan vücut sıcaklığının sivrisinekler tarafından algılandığında özellikle kan damarlarının yoğun bulunduğu sıcak bölgelere doğru yöneldiklerini, aynı ortamda oturan iki kişinin vücut sıcaklığı yüksek olanın sivrisinekler tarafından daha fazla ısırılma riski altında olduğunu ifade etti.


Sivrisinekler bileşik gözlere sahiptirler ve etraflarında hareket eden canlıları görebilirler. Yaklaşık on metre mesafedeki organizmaları gören bu canlı, siz hareket ettiğiniz zaman siluetinizi algılayarak size doğru yönelir.

Terimiz de sivrisinekleri cezbediyor

Bilim insanları sivrisinekleri yok edecek yöntem geliştirdi

Sivrisineklerin en çok sevdiği şeylerden bir tanesinin nem olduğunu belirten Çetin, bu sebeple terleyen insanların sivrisinekler tarafından çok daha fazla tercih edildiğini, terimizin içerisinde bulunan değişik maddelerin onları cezbettiğini bu nedenle aşırı terleyen kişileri sivrisineklerin daha fazla tercih edeceğini ifade etti.

“Ben alkol alıyorum beni ısırmaz”

Yine alkol tükettiğinde kendisini sivrisinek ısırmadığını iddia eden pek çok insan var ama Prof. Dr. Hüseyin Çetin bunun doğru olmadığını söyledi. Aksine yapılan bir bilimsel araştırmada bir bira tüketen kişinin sivrisinekler tarafından daha fazla ısırıldığının tespit edildiğini, bunun sebebinin de vücut ısısındaki artış ve vücut terinde ortaya çıkan alkol olduğunu, ayrıca alkol şişesinden çıkan karbondioksiti de unutmamak gerektiğini sözlerine ekledi.

• Acil Servis Hekimi Dr Emir Hüseyin Ağar: Sineklerin insanları sokarken kullandıkları iğne çok dayanıklı bir yapıya sahip. Sinek ağzı ile cildimizde bu iğnenin geçebileceği bir delik açıyor ve iğne cildin altından geçip damara isabet ederek nerdeyse bir sondaj gibi kanı sineğin sindirim sistemine aktarıyor. Eğer cildiniz kalın ise sineğin bu sondaj işlemini yapması tabii ki daha zor, o yüzden açık tenli, kan damarlarına daha rahat ulaşabileceği ve kalınlığı daha az olan bir cildi tercih ederler.

TURUNCU, KIRMIZI VE SİYAH KIYAFETLERDEN KAÇININ

Yapılan bazı araştırmalarda koyu renkli kıyafet giyen insanlara sivrisineklerin daha fazla saldırdığının doğrulandığını ifade eden Çetin, bunun temel sebebinin sivrisineklerin görme duyularının çok iyi gelişmemesi ve insanların silüetlerine göre hareket etmelerinden kaynaklandığını ifade etti. Bu nedenle daha koyu renkli giysilerin sivrisinekler tarafından daha fazla ısırılmanıza sebep olabileceğini belirten Çetin, metabolizma hızı yüksek insanların daha fazla karbondioksit ürettikleri için daha çok terlediklerini, bebek bekleyen gebelerin, küçük yaştaki bebeklerin metabolizmaları hızlı çalıştığından dolayı vücut sıcaklıkları yüksek olduğu için sivrisinekler tarafından daha fazla tercih edildiklerinin altını çizdi.

Tıbbi Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Aynur Eren Topkaya da bu konuyla ilgili gerçekleştirilen bir araştırmanın sonuçlarını bizlerle paylaştı.

“Araştırmaya göre sivrisinekler yeşil, mor, mavi ve beyazın daha soğuk tonlarını görmezden gelmeyi tercih ediyor. Bunun yanında bazı renkler daha cazip geliyor. Bu renkler turuncu, kırmızı ve siyahlar oluyor. Bu renklerin çoğunun uzun ışık dalga boylarına karşılık geliyor. İnsan derisinin de kırmızı ve turuncu aralıkta ve uzun dalga boyunda yer almasından dolayı sivrisineklere cazip gelebildiği düşünülüyor. Dolayısıyla kıyafet seçiminde yeşil, mor, mavi ve beyaz renkleri tercih etmek belki de sivrisinekleri uzak tutmak için farklı bir yol olabilir. Ancak bu konuyla ilgili daha net veriler ortaya koymak için araştırmaların devam etmesi gerekir.”

KAN GRUBU 0 OLANLARI DAHA ÇOK TERCİH EDİYORLAR

Prof. Çetin, yapılan bazı araştırmalarda sivrisineklerin 0 kan grubu insanlara daha çok etki ettiğinin bilindiğini, özellikle A kan grubuyla 0 kan grubu değerlendirildiğinde A kan grubuna göre sivrisineklerin iki kat daha fazla sıfır kan grubu insanları tercih ettiği biliniyor.


2019 yılında Japonya Zararlılarla Mücadele Enstitüsü uzmanlarının yaptığı bir araştırma, kan grubu “0” olanların, kan grubu “A” olanlara kıyasla sivrisinekler tarafından ısırılma olasılığının yaklaşık iki kat fazla olduğunu ortaya koydu. Kanı B grubu olanlar ise “0” ve “A” grubu arasında yer alıyor.Huffington Post’un haberine göre Florida Üniversitesi’nden entomoloji uzmanı Prof. Jonathan F. Day, kan gruplarıyla ilgili daha fazla çalışmaya gerek duyulduğunu belirtmekle birlikte sivrisineklerin özellikle belli insanları seçmesinde belirleyici olan bazı faktörler olduğunu vurguladı. Prof. Day’e göre sivrisinekleri kan kaynağına insanların verdiği işaretler yönlendiriyor. Day, “En önemli işaret Karbondioksit. Ürettiğiniz karbondioksit miktarı sizi sivrisinekler için daha cazip bir hedef haline getiriyor. Metabolizması hızlı olanlar daha fazla karbondioksit salgılıyor” diyor. (Hürriyet)

Sinek savar tehlikesine dikkat! Doğal sivrisinek kovucular neler?