Kolorektal kanser uzun yıllar 50 yaş üzerinin hastalığı olarak kabul edildi ve tarama stratejileri buna göre şekillendi. Ancak günümüzde 50 yaş altındaki kişilerde de görülme sıklığı hızla artıyor. Bu değişen tablo nedeniyle birçok uluslararası kılavuz tarama başlangıç yaşını 50’den 45’e çekti.
Memorial Bahçelievler Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Doç. Dr. Ersan Eroğlu, gençlerdeki artışın nedenlerini, taramanın önemini ve güncel tedavi yöntemlerini anlattı. Eroğlu’na göre işlenmiş gıda tüketiminin artması, obezite ve kronik stres riskin başında geliyor.
Gençlerde daha ileri evrede tanı konuyor
Eroğlu’ya göre kolorektal kanserler tarama ve erken tanıyla önlenebilen bir kanser türü. 45 yaş üstündekilerin 2 yılda bir gaitada gizli kan testi ve 10 yılda bir kolonoskopi yaptırması, kolon kanserlerinin yüzde 90’ında başarılı sonuç alınmasını sağlayabiliyor. Aile öyküsü olmayan ve bilinen genetik sendromu bulunmayan kişilerde de görülmesi, bu hastalığın yalnızca yüksek riskli gruplara özgü olmadığını gösteriyor.
Gençlerde hastalık daha ileri evrede tanı aldığı için tedavi süreçleri de uzayabiliyor. Konunun ayrıntıları için kolon kanseri genç yaş grubunda neden artıyor yazımıza da göz atabilirsiniz.
Gençlerde kolorektal kanser riskini artıran 5 faktör
Artışın kesin nedeni bilinmese de şu etkenlerin rol oynadığı düşünülüyor:
- İşlenmiş gıda tüketimi
- Obezite ve artan kırmızı et tüketimi
- Hareketsiz yaşam, alkol ve sigara
- Bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler
- Kronik inflamasyon ve stres
Taramanın nasıl yapıldığı için kolon polipleri ve kolonoskopi yazımızı da okuyabilirsiniz.
Tedavi kişiye özel planlanıyor
Kolon kanserinin tedavi planı cerrahi, kemoterapi ve hedefe yönelik tedavileri (immünoterapi dahil) içeriyor. Hangi yöntemin kullanılacağı kanserin evresine ve hastanın genel durumuna göre belirleniyor; süreç multidisipliner bir yaklaşım gerektiriyor.
Cerrahide kanserli kolon bölgesi ve lenf bezleri onkolojik prensiplere uygun şekilde temizleniyor; bu, hastalığın yayılımını durdurmanın en temel yöntemi kabul ediliyor. Ardından kalan sağlıklı bağırsak uçları birleştiriliyor (anastomoz). Birleşmenin riskli olduğu durumlarda bağırsak geçici olarak karın duvarındaki bir açıklığa taşınıyor ve atıklar bir torbada toplanıyor (ostomi).
Kolorektal kanser tedavisinde dikkat edilmesi gerekenler
Eroğlu’ya göre tedavi yalnızca ameliyatla sınırlı değil; rehabilitasyon ve takibi kapsayan uzun bir süreç. İyileşme hızı hastanın genel sağlığına, uygulanan cerrahi tekniğe ve ek kemoterapi ya da radyoterapi ihtiyacına göre değişiyor:
- Cerrahi: Açık, laparoskopik (kapalı) ya da robotik yöntemle yapılabiliyor. Hedef, kanserli dokunun sağlıklı sınırları ve ilgili lenf nodlarıyla birlikte tamamen çıkarılması ve çevre dokulara zarar verilmemesi.
- Minimal invaziv yaklaşım: Küçük kesilerle yapılan laparoskopik ameliyat ağrıyı azaltıyor ve iyileşmeyi hızlandırıyor.
- Beslenme: Ameliyat sonrası düşük lifli ve yumuşak gıdalarla başlanıyor, uzman kontrolünde normale dönülüyor; yeterli sıvı alımı doku onarımı için hayati.
- Düzenli takip: İlk iki yıl 3-6 ayda bir CEA testi ve görüntüleme tetkikleri yapılıyor.
- Fiziksel aktivite: Tolere edilebildiği ölçüde hafif yürüyüşler bağırsak hareketliliğinin geri kazanılmasına yardımcı oluyor.
Kolorektal kanser hakkında sık sorulan sorular
Kolorektal kanser taraması kaç yaşında başlamalı?
Birçok uluslararası kılavuz tarama yaşını 45’e çekti. Doç. Dr. Ersan Eroğlu’ya göre 45 yaş üstündekiler 2 yılda bir gaitada gizli kan testi ve 10 yılda bir kolonoskopi yaptırmalı.
Gençlerde kolon kanseri neden artıyor?
Kesin neden bilinmiyor; işlenmiş gıda, obezite, kırmızı et, hareketsizlik, alkol ve sigara, mikrobiyota değişiklikleri ve kronik inflamasyonun rol oynadığı düşünülüyor.
Kolon kanseri ameliyatı nasıl yapılır?
Açık, laparoskopik ya da robotik yöntemle kanserli bölge ve lenf bezleri çıkarılıyor, sağlıklı uçlar birleştiriliyor; gerekirse geçici ostomi uygulanıyor.
Görüş: Doç. Dr. Ersan Eroğlu, Genel Cerrahi, Memorial Bahçelievler Hastanesi
Kaynaklar
