2021-2023 yılları arasında yaşanan küresel ekonomik krizin hatıraları hafızalarımızdaki tazeliğini hâlâ koruyor. Her ne kadar balık hafızalı bir toplum olsak da, o günlerde yaşadıklarımız bazılarımız için oldukça romantik anlar olarak hatırlanabilir. Ancak bu süreçte pek çoğumuz derin aşk sancılarına gark eylemiştik… “Mutlu aşıkları” daha da bir mutlu, “Bedbaht viraneleri” daha da bir pejmürde eyleyen ne hazin günlerdi o günler öyle… Neyse, olayı daha fazla metaforize ve romantize etmeyelim. Demem o ki, zenginin gitgide daha da zengin, fakirin daha da fakirleşmeye başladığı sürecin miladı denilebilecek bu süreçte neler yaşanmıştı?
Sütlaç tarifi devam 1
2021-2023 yılları arasında uygulanan ve “Yeni Ekonomi Modeli” ya da “Nas Ekonomisi” olarak adlandırılan faiz düşürme politikası, makroekonomik dengeler üzerinde derin ve sarsıcı sonuçlar doğurmuştu. Gelişmiş ve gelişmekte olan tüm dünya merkez bankaları (başta ABD Merkez Bankası FED olmak üzere) küresel enflasyon krizine karşı faiz yükseltirken, TCMB (T.C. Merkez Bankası) politika faizini %19’dan kademeli olarak tek haneli rakamlara indirmişti.
“Enflasyon yükselirken faizler neden düşürülmez?” sorusunun cevabını sizlerin araştırmasına bırakırken, bu aydınlanmanın meditasyon kıvamında bir rahatlamaya vasıl olmasını temenni ederim.
Ben yine de olayı gayet ilkel bir şekilde tarif etmek maksadıyla size bir “sütlaç tarifi” vereyim.
Bir su bardağı pirinç, 1 litre süt, 2,5 su bardağı su, 2 yemek kaşığı buğday nişastası, 1 paket vanilin, 1 su bardağı şeker. (Opsiyonel, size ve zevkinize kalmış)
Sütlaç tarifi devamke 2
Malum Yerküre’nin büyük bir coğrafyasında kapitalizm ekonomik modeli hâkim.
Ve yine malumdur ki, her ne kadar isim farkıyla da olsa (Rizogala), Yunanlar sahiplenmeye çalışsa da, sütlaç bir Türk sütlü tatlısıdır.
Eğer kapitalizmi bir sütlaç gibi düşünecek olursak;
Süt = Serbest piyasa,
Su = Ücretli emek (Maaş),
Buğday nişastası = Sermaye birikimi,
Vanilin = Rekabet
Şeker = Faiz (Paranın zaman değeri)
Rice pudding recipe final (capitalism’s rice pudding)
Şimdi biz faizi bu ekonomik modelden çıkartırsak bunun adını ”Kapitalizm” koyamayız. Şekeri de sütlaçtan çıkartırsak, onun adını sütlaç koyamayız. Faiz enstrümanının kullanımının belirli görece kuralları vardır. Sütlaç enstrümanının da öyle…
Şekeri de, kafana göre aş piştikten sonra kazanın üstüne ekersen, tepende bekleyen ustandan kafana kepçeyi yemiş gibi olursun.
Yukarıdaki sütlaç tarifindeki malzeme listesinde şekeri opsiyonel olarak vermiştim.
Sütlü tatlılarda, şekeri, unu, pirinci, nişastayı, vanilini, suyu, usulünce kullanıp pişirirseniz sütlaç olur.
Yok, ben bir tatlıcı dükkanı açıp, pirinci, nişastayı sütü kafama göre kaynatıp üstüne soğuk su katıp kaynatacağım sonra üstüne şeker ekeceğim, ama bunun adını da sütlaç koyacağım diyebilirsiniz… Hatta şeker yerine tuz da ekebilirsiniz… Belki de tutar… Belki de satar…
Peki ya tutmazsa… Ya satmazsa…
En fazla sütlacı yapan tatlıcı bedelini mi öder diyorsunuz…
Kapitalizm sütlacına şeker yerine tuz ekenleri mi sordunuz?
Ha, onların sütlacı tutmadı…
Bedel mi?
Ne bedeni?
Kaç beden?
Küçük mü geldi?
Ne?
Büyük mü?
Alo! Alo! Sesim geliyor mu?
Hay Allah yine dondu!
Neyse vakit de geç oldu.
Haydi ben kaçar…
Afiyet olsun efendim…
Saygılar…
Görüşmek üzere…
