Avrupa sanayisi enerji krizi ve jeopolitik belirsizliklerin etkilerini hala hissederken, İspanya sanayisi dikkat çekici bir performans sergiliyor. Coface’ın değerlendirmesine göre ülkenin imalat sanayisi üretimi, daha dengeli sanayi çeşitliliği, rekabetçi iş gücü maliyetleri ve yenilenebilir enerjideki hızlı büyümenin etkisiyle Ukrayna’daki savaş öncesi seviyelerin üzerine çıktı. Bu tablo umut verici bir eğilime işaret etse de özellikle verimlilik ve elektrik altyapısı açısından bazı yapısal zorluklar devam ediyor.
Öne çıkan rakamlar
- İspanya’da saatlik iş gücü maliyetleri, Almanya’ya kıyasla yüzde 43 daha düşük seviyede bulunuyor.
- 2024 yılında İspanya’nın toplam elektrik üretiminin yüzde 58’i yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlandı.
Konuyla ilgili değerlendirme yapan Coface Güney Avrupa Ekonomisti Laurine Pividal, “Avrupa’nın sanayi merkezleri art arda yaşanan şokların etkisiyle zayıf seyrini sürdürürken İspanya sanayisi daha dinamik bir performans ortaya koyuyor. Bu dayanıklılığın temelinde çeşitlendirilmiş üretim yapısı, rekabetçi maliyetler ve güçlü enerji potansiyeli bulunuyor. Bundan sonraki asıl zorluk ise bu avantajları sürdürülebilir verimlilik kazanımlarına dönüştürmek olacak” dedi.
Komşuları geride kalırken İspanya sanayisi gücünü koruyor
İspanya, 2022 yılından bu yana Avrupa’nın en dinamik ekonomilerinden biri olarak öne çıkıyor ve yıllık büyüme oranı Avrupa Birliği’nin iki ila altı katı seviyesinde gerçekleşiyor. Sanayi de aynı doğrultuda ilerliyor: İspanya’nın imalat sanayisi üretimi Ukrayna’daki savaş öncesi seviyelerin üzerine çıkarken Almanya ve İtalya hala bu seviyelerin gerisinde bulunuyor.
Bu performansın arkasında, İspanya’nın daha dengeli ve çeşitlendirilmiş sanayi yapısı yer alıyor. Almanya ve İtalya; otomotiv, makine ve metal işleme gibi enerji krizinden ağır biçimde etkilenen sektörlere yüksek ölçüde bağımlı kalırken İspanya daha fazla çeşitlendirilmiş sanayi yapısından faydalanıyor. İspanya’da ilaç, elektrikli ekipman ve elektronik gibi yüksek katma değerli sektörlerin yanı sıra kağıt, plastik ve kimya gibi enerji yoğun bazı sektörlerde de güçlü bir ivme görülüyor.
Bu ivme iç pazarla sınırlı kalmıyor. Almanya ve Fransa’nın Avrupa Birliği içindeki ihracat pazar payları gerilerken İspanya, 2015 yılından bu yana ihracat pazarındaki payını korumayı başardı. Küresel ekonominin genel görünümü için Coface’ın küresel büyüme ve faizler değerlendirmesine de göz atabilirsiniz.
İş gücü maliyetlerinde avantaj sürüyor ancak baskı artıyor
İspanya sanayisinin başlıca güçlü yönlerinden biri iş gücü maliyetlerindeki avantajı olmaya devam ediyor. 2025 yılında imalat sanayisindeki saatlik iş gücü maliyetleri diğer büyük Avrupa ekonomilerinin oldukça altında kalıyor. İspanya’daki saatlik iş gücü maliyetleri Fransa’dan yüzde 40, Almanya’dan ise yüzde 43 daha düşük seviyede bulunuyor. Bu fark, İspanya’nın rekabet gücünü korumasına olanak tanıyor; daha düşük iş gücü maliyetleri, ülkenin verimlilik açığını fazlasıyla telafi ediyor.
Ancak bu avantaj kırılganlığını koruyor. İmalat sanayisindeki saatlik iş gücü maliyetleri 2022-2025 döneminde yüzde 15 artarken reel verimlilikteki artış yüzde 3’ün altında kaldı. Aynı dönemde istihdam artışı düşük katma değerli sektörlerde yoğunlaştı. Bu noktadaki temel risk açık: Ücretlerin verimlilikten daha hızlı artmaya devam etmesi halinde İspanya’nın rekabet gücünün temel dayanaklarından biri zaman içinde zayıflayabilir.
Enerji: Henüz tam anlamıyla değerlendirilemeyen rekabet avantajı
Güneş ve rüzgar enerjisindeki büyüme, yalnızca birkaç yıl içinde İspanya’nın elektrik sistemini köklü biçimde dönüştürdü. Bunun sonucunda ülkenin doğal gaza bağımlılığı Avrupalı komşularının büyük bölümüne kıyasla önemli ölçüde azaldı. Doğal gazın elektrik fiyatları üzerindeki belirleyici etkisi İspanya’da yalnızca yüzde 15 seviyesindeyken, bu oran 2026 yılı başında İtalya’da yüzde 89’a ulaşıyordu. Doğal gaza bağımlılığın azalması, ülkenin enerji şoklarına karşı kırılganlığını düşürürken İspanya’nın, sözleşmeye bağlanan kapasitenin dörtte birini oluşturarak enerji satın alma anlaşmalarında (PPA) Avrupa’nın lider pazarı haline gelmesine katkı sağlıyor.
Bununla birlikte toptan elektrik fiyatlarındaki bu avantaj henüz üreticilerin faturalarına tam anlamıyla yansımış değil. Bunun nedenleri arasında daha düşük teşvikler, daha yüksek şebeke maliyetleri ile elektrik altyapısı ve depolama yatırımlarındaki gecikmeler yer alıyor. Avrupa ülkelerinin büyük bölümünde yenilenebilir enerjiye yatırılan her 1 dolar karşılığında elektrik şebekesine yaklaşık 0,70 dolar yatırım yapılırken İspanya’da bu tutar yalnızca 0,30 dolar seviyesinde kalıyor. Şebeke kısıtları nedeniyle 2025 yılında yenilenebilir enerji üretiminin yüzde 11’e varan bölümü kısıntıya uğradı.
Ancak bu potansiyelin önümüzdeki on yıl içinde hayata geçirilmesi mümkün görünüyor. Almanya’nın enerji yoğun sektörlere yönelik destek programlarını 2030 yılında planlandığı şekilde aşamalı olarak sonlandırması halinde, İspanya’nın yakın zamanda açıkladığı elektrik şebekesine yönelik 17,9 milyar euroluk ek yatırım planıyla birlikte ülkenin rekabet avantajı daha da güçlenebilir. Sanayide karbonsuzlaşma ilerledikçe rekabetçi fiyatlarla yenilenebilir elektriğe erişim, İspanya lehine giderek daha önemli, ayrıştırıcı bir avantaj haline gelebilir.
İspanya sanayisi hakkında sık sorulan sorular
İspanya sanayisi neden Almanya ve İtalya’dan daha iyi performans gösteriyor?
Coface’a göre İspanya’nın çeşitlendirilmiş sanayi yapısı, rekabetçi iş gücü maliyetleri ve yenilenebilir enerjideki hızlı büyüme belirleyici oluyor. Almanya ve İtalya ise enerji krizinden ağır etkilenen otomotiv, makine ve metal işleme gibi sektörlere daha bağımlı.
İspanya’da iş gücü maliyeti ne kadar düşük?
İmalat sanayisinde saatlik iş gücü maliyetleri Fransa’dan yüzde 40, Almanya’dan yüzde 43 daha düşük.
İspanya elektriğinin ne kadarı yenilenebilir kaynaklardan geliyor?
2024 yılında İspanya’nın toplam elektrik üretiminin yüzde 58’i yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlandı.
İspanya sanayisinin önündeki riskler neler?
Ücretlerin verimlilikten hızlı artması (2022-2025’te maliyetler yüzde 15, reel verimlilik yüzde 3’ün altında arttı) ve elektrik şebekesine yetersiz yatırım başlıca riskler olarak öne çıkıyor.