E-ticaret sitelerinde ürünleri olduğundan daha popüler göstermek için kullanılan sahte yorum, beğeni ve beş yıldızlı değerlendirmelere karşı yaptırımlar sıklaştı. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu, yapay etkileşim hizmeti sunan çok sayıda internet adresine erişim engeli getirirken; ücret karşılığında ürünleri favorilere ekleme, sepete atma ve olumsuz yorumları gizleme hizmetleri de denetim kapsamına girdi.
İnternetten alışveriş yapan milyonlarca tüketici için bir ürünün aldığı yıldızlar, beğeniler ve kullanıcı yorumları satın alma kararında önemli rol oynuyor. Ancak dijital ticarette büyüyen sahte etkileşim piyasası bu göstergelerin güvenilirliğini tartışmaya açtı. Ücretle yazdırılan olumlu yorumlar, satın alınmamış ürünlere verilen yüksek puanlar ve olumsuz değerlendirmelerin gizlenmesi üzerine Ticaret Bakanlığı denetimlerini sıkılaştırdı.
Sahte yorum piyasasına 27 Eylül’de erişim engeli
TOBB E-ticaret Meclis Üyesi ve Ticimax Kurucu CEO’su Cenk Çiğdemli, Reklam Kurulu’nun 27 Eylül 2026’da kamuoyuna yansıyan kararlarının sahte etkileşim piyasasının ulaştığı boyutu ortaya koyduğunu söylüyor:
“Kurulun incelemelerinde, işletmelerin internet ortamındaki görünürlüğünü artırmak amacıyla beğeni, görüntüleme, takipçi, soru sorma, yorum ve yıldız sayılarının yapay biçimde yükseltildiği belirlendi. Üstelik sahte etkileşim hizmetlerinin yalnızca yorumlarla sınırlı kalmadığı görüldü. Bazı internet sitelerinin ücret karşılığında ürünleri favorilere eklediği, alışveriş sepetlerine attığı ve böylece gerçekte yoğun talep görmeyen ürünlere yönelik yüksek ilgi algısı yarattığı tespit edildi.”
Kurulun, arama motorlarında beş yıldızlı değerlendirme ve yorum satışı yapan adreslerden e-ticaret platformlarına yönelik takipçi, beğeni, favori ve sepete ekleme botları sunan hizmetlere kadar çok sayıda adres hakkında erişim engeli kararı verdiğini belirten Çiğdemli, “Kararlar, alışveriş platformlarının tamamını değil, mevzuata aykırı bulunan belirli içerik ve adresleri kapsıyor” dedi.
Olumsuz yorumları gizleme hizmeti de mercekte
Denetimlerde dikkat çeken bir başka uygulama, işletmeler hakkındaki olumsuz yorumların görünürlüğünü engelleyen hizmetler oldu. Çiğdemli şunları aktardı:
“Bazı hizmet sağlayıcıların, tüketicilerin olumsuz değerlendirmelerinin yayımlanmasını veya diğer kullanıcılar tarafından görülmesini önlemeye yönelik faaliyetlerde bulunduğu belirlendi. Türkiye’de 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeyle tüketici değerlendirmelerine ilişkin kurallar da sıkılaştırılmıştı. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği uyarınca, satışları artırmak amacıyla gerçeği yansıtmayan değerlendirmeler yaptırılması veya olumlu yorum satın alınması yasak. Satın alma süreci doğrulanamayan başka mecralardan alınan yorumların yayımlanmasına da sınırlama getirildi.”
Olumsuz yorumu gizleyen şirkete 2,1 milyon TL ceza
Reklam Kurulu, ağustos ayında, satın aldığı ürüne ilişkin değerlendirme yapan tüketicinin yorumunu yeterli gerekçe göstermeden yayımlamayan bir şirkete 2 milyon 167 bin 412 TL idari para cezası uyguladı. Böylece yalnızca sahte olumlu yorumların değil, gerçek olumsuz değerlendirmelerin haksız biçimde gizlenmesinin de yaptırıma konu olabileceği ortaya konuldu. Tüketicilerin online alışverişte güvene verdiği önemi bilinçli tüketici eğilimlerini ele aldığımız yazımızda da incelemiştik.
Sahte yorum nasıl anlaşılır? Tüketiciler nelere dikkat etmeli?
Çiğdemli, tüketicilerin dikkat etmesi gerekenleri şöyle sıraladı: “Uzmanların da önerdiği temel yaklaşım, alışveriş yaparken yalnızca yıldız ortalamasına veya beğeni sayısına güvenmemek. Satıcının geçmişi ve farklı platformlardaki şikayetler de kontrol edilmeli. Dijital alışverişte artık temel soru, bir ürünün kaç yıldız aldığı değil, bu yıldızların ne kadarının gerçek müşteri deneyimine dayandığı.”
Çiğdemli’nin önerilerine göre şu işaretler şüphe uyandırmalı:
- Kısa aralıklarla yayımlanan, birbirine benzeyen yorumlar
- Ürünün özellikleri hakkında somut bilgi içermeyen değerlendirmeler
- Doğrulanmış satın alma işareti taşımayan yüksek puanlar
Fotoğraflı kullanıcı deneyimleri, doğrulanmış satın alma işaretli yorumlar ve düşük puanlı değerlendirmelerin birlikte incelenmesi öneriliyor. Şüpheli değerlendirmelerle karşılaşan tüketiciler, ekran görüntüleri ve ilgili bağlantılarla Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’na şikayette bulunabiliyor.
Sık sorulan sorular
E-ticarette sahte yorum satın almak yasak mı?
Evet. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği uyarınca satışları artırmak için gerçeği yansıtmayan değerlendirme yaptırmak veya olumlu yorum satın almak yasak.
Erişim engeli tüm alışveriş sitelerini kapsıyor mu?
Hayır. Cenk Çiğdemli’ye göre kararlar alışveriş platformlarının tamamını değil, mevzuata aykırı bulunan belirli içerik ve adresleri kapsıyor.
Olumsuz yorumu yayımlamamak ceza gerektirir mi?
Reklam Kurulu, ağustosta bir tüketicinin yorumunu yeterli gerekçe olmadan yayımlamayan bir şirkete 2 milyon 167 bin 412 TL idari para cezası verdi.
Sahte yorumu nereye şikayet edebilirim?
Ekran görüntüleri ve bağlantılarla birlikte Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’na başvurulabiliyor.
