Hepatit, yani karaciğer dokusunun iltihaplanması, çoğu zaman yıllarca belirti vermeden ilerleyebiliyor. Özellikle Hepatit B ve Hepatit C gibi viral hepatitler sessiz seyredebildiği için erken teşhis edilmediğinde siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Memorial Göztepe Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Aslı Çiftcibaşı Örmeci, günümüzde erken tanı ve doğru tedaviyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilen hepatitlerle ilgili toplumda doğru sanılan yanlışları anlattı.
Prof. Dr. Örmeci’ye göre dünya genelinde milyonlarca insan viral hepatitlerle yaşıyor ve bu kişilerin önemli bir bölümü enfeksiyon taşıdığının farkında değil. Hepatitlerle ilgili yanlış bilgiler hem tanının gecikmesine hem de korunma yöntemlerinin ihmal edilmesine yol açabiliyor.
Hepatit hakkında doğru bilinen 11 yanlış
1. “Hepatit sadece sarılık yapan bir hastalıktır”
Doğrusu: Her hepatit hastasında sarılık görülmüyor. Özellikle Hepatit B ve Hepatit C yıllarca hiçbir belirti vermeden ilerleyebiliyor. Bu nedenle sarılık olmaması, kişinin hepatit olmadığı anlamına gelmiyor.
2. “Hepatit sadece alkol kullananlarda görülür”
Doğrusu: Viral hepatitlerin temel nedeni virüsler. Hepatit B ve Hepatit C, enfekte kan ve vücut sıvıları aracılığıyla bulaşabiliyor. Ancak alkol, mevcut karaciğer hasarını artırarak hastalığın daha hızlı ilerlemesine neden olabiliyor.
3. “Kendimi iyi hissediyorsam hepatit olamam”
Doğrusu: Hepatit yıllarca sessiz kalabiliyor. Kişi kendini sağlıklı hissederken karaciğerde hasar ilerleyebiliyor. Bu nedenle risk grubundaki kişilerin şikayet beklemeden tarama testlerini yaptırması önem taşıyor.
4. “Hepatit sadece yetişkinleri ilgilendirir”
Doğrusu: Hepatit her yaşta görülebiliyor; çocukları ve bebekleri de etkileyebiliyor. Doğum sonrası uygulanan Hepatit B aşısı, yaşam boyu koruma açısından son derece önemli bir halk sağlığı uygulaması.
5. “Hepatit B aşısı oldum, tüm hepatit türlerinden korunurum”
Doğrusu: Hepatit B aşısı yalnızca Hepatit B virüsüne karşı koruyor. Hepatit A için ayrı bir aşı bulunurken Hepatit C için henüz koruyucu bir aşı geliştirilmiş değil.
6. “Hepatit C’nin tedavisi yoktur”
Doğrusu: Geçmişte tedavisi zor kabul edilen Hepatit C, son yıllarda geliştirilen modern ilaçlar sayesinde büyük ölçüde tedavi edilebilen bir hastalık haline geldi. Prof. Dr. Örmeci’ye göre erken tanı alan birçok hasta kısa süreli tedavilerle virüsten tamamen kurtulabiliyor.
7. “Hepatit tanısı almak mutlaka siroz olunacağı anlamına gelir”
Doğrusu: Hepatit tanısı her zaman siroz veya karaciğer kanseri gelişeceği anlamına gelmiyor. Düzenli takip, uygun tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle karaciğer hasarının ilerlemesi önemli ölçüde önlenebiliyor.
8. “Hepatit günlük yaşamda kolayca bulaşır”
Doğrusu: Tokalaşmak, sarılmak, aynı ortamı paylaşmak veya aynı tabaktan yemek yemek viral hepatitlerin bulaşmasına neden olmuyor. Bu yanlış inanış hastalara yönelik gereksiz önyargılara yol açabiliyor.
9. “Karaciğer ağrımıyorsa sağlıklıdır”
Doğrusu: Karaciğer hasar görse bile uzun süre ağrı oluşturmayabiliyor. Ağrı olmaması karaciğerin sağlıklı olduğu anlamına gelmiyor; düzenli kontroller ve kan testleri erken tanıda büyük rol oynuyor.
10. “Hepatit tanısı alanlar normal yaşamlarına devam edemez”
Doğrusu: Hastaların büyük bölümü düzenli hekim takibi ve uygun tedaviyle çalışma ve sosyal yaşamlarını sürdürebiliyor. Hastalık yönetiminde en önemli nokta tedaviye uyum.
11. “Hepatitten korunmak mümkün değildir”
Doğrusu: Hepatit B aşısı korunmanın en etkili yollarından biri. Bunun yanında steril olmayan tıbbi veya kozmetik işlemlerden kaçınmak, güvenli sağlık uygulamalarına dikkat etmek ve risk grubundakilerin düzenli tarama yaptırması önemli rol oynuyor. Korunma yollarıyla ilgili daha fazla bilgi için Hepatitten 6 adımda korunma rehberi başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
Belirti beklemeden tarama yaptırın
Karaciğer hastalıklarının önemli bir bölümü ancak ileri evrelerde belirti veriyor. Bu nedenle Prof. Dr. Örmeci, yalnızca şikayet ortaya çıktığında doktora gitmek yerine risk faktörü olanların düzenli kontrol yaptırmasını öneriyor. Özellikle aile öyküsü bulunanlar, sağlık çalışanları ve kan veya kan ürünleriyle temas riski taşıyan kişilerin tarama programlarını ihmal etmemesi gerekiyor.
Viral hepatitler günümüzde erken tanı, düzenli takip ve modern tedavilerle büyük ölçüde kontrol altına alınabiliyor. Erken tanı yalnızca hastalığın ilerlemesini önlemekle kalmıyor, siroz ve karaciğer kanseri gibi ciddi sonuçların riskini de önemli ölçüde azaltıyor.
Sık sorulan sorular
Hepatit belirti vermeden ilerler mi?
Evet. Özellikle Hepatit B ve Hepatit C yıllarca belirti vermeden ilerleyebilir. Sarılık ya da ağrı olmaması hepatit olmadığı anlamına gelmez.
Hepatit nasıl bulaşır?
Hepatit B ve C enfekte kan ve vücut sıvılarıyla bulaşabilir. Tokalaşmak, sarılmak veya aynı tabaktan yemek yemek gibi günlük temaslar bulaşmaya neden olmaz.
Hepatit C tedavi edilebilir mi?
Evet. Modern ilaçlar sayesinde Hepatit C büyük ölçüde tedavi edilebilir hale geldi; erken tanı alan birçok hasta virüsten tamamen kurtulabiliyor.
Hepatit B aşısı diğer hepatit türlerinden korur mu?
Hayır. Hepatit B aşısı yalnızca Hepatit B’ye karşı korur. Hepatit A için ayrı bir aşı vardır, Hepatit C için ise henüz aşı yoktur.
