Vücut mantarı, özellikle sıcak ve nemli havalarda ciltte beliren beyaz, açık kahverengi veya pembe lekelerle kendini gösterebiliyor. Bu lekelerin yaygın nedenlerinden biri, halk arasında “samyeli” olarak bilinen tinea versikolor enfeksiyonu. Lekeler çoğu zaman güneş lekesi sanılabiliyor. Acıbadem Taksim Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Melda Koyuncu, tinea versikolorla ilgili merak edilen soruları yanıtladı.
1. Vücut mantarı bulaşıcı mıdır?
Ciltte mantar denildiğinde akla bulaşıcılık gelse de tinea versikolor genellikle bulaşıcı kabul edilmiyor. Dr. Koyuncu’ya göre tinea versikolor (pityriasis versikolor), deride renk değişikliklerine yol açan yüzeysel bir mantar enfeksiyonu. Etkeni çoğunlukla deride normalde de bulunan Malassezia adlı maya; bu maya bazı kişilerde aşırı çoğalarak hastalığa neden oluyor.
2. Belirtileri nelerdir?
- Genellikle gövde, omuz, boyun ve kollarda beyaz, kahverengi, pembe veya sarımsı lekeler,
- Hafif kepeklenme veya ince pul pul dökülme,
- Özellikle sıcak ve nemli ortamda bazen hafif kaşıntı,
- Etkilenen bölgeler bronzlaşmadığı için güneşe çıkınca lekelerin daha belirgin görünmesi.
Ciltteki lekelerin hangi durumlarda önem taşıdığına dair Cilt lekeleri: Ne zaman endişelenmeliyiz? başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
3. Hangi etkenler tetikler?
Dr. Koyuncu’ya göre yüzeysel mantar enfeksiyonunun başlıca tetikleyicileri sıcak ve nemli hava, terleme, yağlı cilt, bağışıklığın baskılanması ve hormonal değişiklikler.
4. Kimler daha fazla etkileniyor?
Ergenler ve genç yetişkinler, yaşlılara ve çocuklara göre daha yağlı bir cilt yapısına sahip oldukları için daha sık etkileniyor. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde de hastalık ortaya çıkabiliyor.
5. Tanı nasıl konur?
Klinik muayene çoğu zaman yeterli oluyor. Gerekirse lekelerin üzerindeki ince kepeklerin mikroskopla incelenmesiyle tanı kesinleştiriliyor. Wood lambası altında sarımsı-yeşil renk değişikliğinin görülmesi de tanıyı doğrulamaya yardımcı olabiliyor.
6. Nasıl tedavi edilir?
Genellikle selenyum sülfit, çinko prition veya ketokonazol gibi etken maddeler içeren mantar karşıtı krem ve şampuanlar kullanılıyor. Yaygın ve tekrarlayan durumlarda ağızdan tabletler önerilebiliyor. Dr. Koyuncu, mantar temizlense bile cilt renginin normale dönmesinin haftalar veya aylar sürebileceğini hatırlatıyor. Tedavi seçimi için bir dermatoloğa başvurulması gerekiyor.
7. Vücut mantarından korunmak için nelere dikkat edilmeli?
Dr. Koyuncu’nun önerileri şöyle:
- Terli giysilerle uzun süre kalmayın; egzersiz veya yoğun terlemeden sonra duş alıp kuru giysiler giyin.
- Sıcak ve nemli ortamlarda cildinizi mümkün olduğunca kuru tutun.
- Bol ve pamuklu giysiler tercih edin.
- Çok sıcak ve uzun banyolar yerine ılık duş alın.
- Sık tekrarlayan durumlarda, hekiminizin önerisiyle antifungal şampuanların koruyucu amaçla belirli aralıklarla kullanılması nüks riskini azaltabilir.
Mantar enfeksiyonlarının diğer türleri için Ayak mantarı sorunu nasıl geçer? başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Samyeli nedir?
Samyeli, halk arasında tinea versikolor (pityriasis versikolor) olarak bilinen ve ciltte renk değişikliğine yol açan yüzeysel bir mantar enfeksiyonudur.
Vücut mantarı lekeleri güneş lekesi sanılabilir mi?
Evet. Etkilenen bölgeler bronzlaşmadığı için güneşe çıkıldığında lekeler daha belirgin hale gelir ve güneş lekesiyle karıştırılabilir.
Tedaviden sonra lekeler hemen kaybolur mu?
Hayır. Mantar temizlense bile cilt renginin normale dönmesi haftalar veya aylar sürebilir.
Vücut mantarı tekrarlar mı?
Özellikle sıcak ve nemli koşullarda tekrarlayabilir. Cildi kuru tutmak, terli giysilerle uzun süre kalmamak ve hekimin önerdiği koruyucu uygulamalar nüks riskini azaltabilir.
