Mamografi ve ultrasonografi, meme sağlığının değerlendirilmesinde sık kullanılan iki yöntem; ancak birbirinin yerine geçen seçenekler değil. Her kadın için aynı görüntüleme yöntemi aynı nedenle kullanılmıyor; yaş, meme dokusunun yapısı, yakınmalar, aile ve kişisel öykü değerlendirme sürecini belirliyor. Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Tanısal Radyoloji Uzmanı Uzm. Dr. Aresh Soudmand, Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında meme görüntülemesinde en çok merak edilen konuları anlattı.
Mamografi ve ultrason birbirinin yerine geçer mi?
Sık karşılaşılan yanılgılardan biri, mamografi ile ultrasonun aynı amaçla kullanıldığı ve birbirinin yerine tercih edilebildiği düşüncesi. Uzm. Dr. Soudmand bu konuda şunları söylüyor: “Her görüntüleme yönteminin meme değerlendirmesinde farklı bir yeri vardır. Mamografi özellikle tarama programlarının temel görüntüleme yöntemlerinden biridir. Ultrasonografi ise belirli klinik durumlarda meme dokusunun ve saptanan bulguların değerlendirilmesinde kullanılabilir. Hangi yöntemin gerekli olduğuna kişinin yaşı, yakınmaları, muayene ve önceki görüntüleme bulguları gibi faktörler birlikte değerlendirilerek karar verilir.”
Yoğun meme dokusu ne anlama geliyor?
Mamografi raporlarında yer alabilen “yoğun meme dokusu” ifadesi kadınlarda endişeye yol açabiliyor. Ancak yoğun meme dokusu tek başına bir hastalık ya da kanser tanısı anlamına gelmiyor. Bu doku yapısı mamografide bazı alanların değerlendirilmesini güçleştirebildiği için radyolog gerekli gördüğünde değerlendirmeyi farklı yöntemlerle destekleyebiliyor.
Uzm. Dr. Soudmand, “Bir mamografi raporunda yoğun meme dokusundan söz edilmesi tek başına olumsuz bir bulgu olarak yorumlanmamalıdır. Burada önemli olan görüntülerin kişinin yaşı, klinik bilgileri ve varsa önceki tetkikleriyle birlikte değerlendirilmesidir. Ek görüntüleme gerekip gerekmediği de bu bütüncül değerlendirme sonucunda belirlenir” diyor. Raporlarda geçen şüpheli ifadeler için Mamografi sonucunun şüpheli olması ne anlama gelir? başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
Ele gelen her kitle kanser anlamına mı geliyor?
Meme dokusunda fark edilen her değişiklik kanser değil; kistler ve diğer iyi huylu değişiklikler de kitle şeklinde hissedilebiliyor. Ancak bir kitlenin yalnızca elle değerlendirilerek niteliğini anlamak çoğu zaman mümkün değil. Görüntülemenin amacı, bir oluşumun varlığını göstermenin yanı sıra yapısı ve özellikleri hakkında bilgi edinmek.
Uzm. Dr. Soudmand, “Yeni fark edilen bir kitlenin ‘nasıl olsa iyi huyludur’ düşüncesiyle göz ardı edilmesi de her kitlenin kötü huylu olduğunun düşünülmesi de doğru değildir. Yeni gelişen veya devam eden bir değişiklik tıbbi olarak değerlendirilmelidir” diyor.
Meme ucundan gelen akıntı her zaman tehlikeli mi?
Meme ucu akıntısı hormonal değişikliklerden iyi huylu meme hastalıklarına kadar farklı nedenlere bağlı olabiliyor. Ancak kendiliğinden gelişen, tek memeden veya tek bir kanaldan gelen ve kanlı özellik gösteren akıntılar daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebiliyor. Bu durumda uygun görüntüleme yöntemi kişinin yaşına ve klinik bulgularına göre belirleniyor. Uzm. Dr. Soudmand, akıntının tek başına kanser göstergesi sayılmaması, ancak yeni gelişen ve devam eden değişikliklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
“Şikayetim yoksa kontrole gerek yok” düşüncesi doğru mu?
Tarama programlarının amacı, henüz belirti ortaya çıkmadan bazı hastalıkları erken dönemde saptayabilmek. Bu nedenle kişinin kendini iyi hissetmesi, yaşına ve risk durumuna uygun taramaların önemini ortadan kaldırmıyor. Tarama ile tanısal değerlendirme arasındaki farkı bilmek de önemli: Tarama yakınması olmayan kişilerde yapılırken, memede yeni bir kitle, şekil değişikliği, ciltte farklılaşma veya olağan dışı akıntı fark edildiğinde süreç kişiye özel klinik değerlendirme gerektiriyor.
Uzm. Dr. Soudmand, “Meme sağlığında önemli olan yalnızca belirli bir görüntüleme yöntemini yaptırmak değil, doğru kişinin doğru zamanda ve uygun yöntemle değerlendirilmesidir. Farkındalık da kişinin kendi normalini bilmesi, yeni gelişen değişiklikleri önemsemesi ve yaşına ve bireysel risk durumuna uygun sağlık kontrollerini sürdürmesi ile başlar” diyor.
Sık sorulan sorular
Mamografi ile ultrason arasındaki fark nedir?
Mamografi tarama programlarının temel yöntemlerinden biridir. Ultrason ise belirli klinik durumlarda meme dokusunun ve saptanan bulguların değerlendirilmesinde kullanılır. Hangisinin gerektiğine yaş, yakınma ve önceki bulgulara göre karar verilir.
Yoğun meme dokusu kanser riski demek mi?
Yoğun meme dokusu tek başına hastalık ya da kanser tanısı değildir. Mamografide bazı alanların değerlendirilmesini güçleştirebileceği için gerekirse ek görüntüleme yapılabilir.
Meme ucu akıntısı ne zaman önemlidir?
Kendiliğinden gelişen, tek memeden veya tek kanaldan gelen ve kanlı akıntılar daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.
Şikayeti olmayan kadınlar tarama yaptırmalı mı?
Evet. Tarama programları belirti olmadan hastalıkları erken saptamayı amaçlar; yaşa ve risk durumuna uygun taramalar sürdürülmelidir.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü: Meme Kanseri Tarama Programı Ulusal Standartları
