Yapay zeka, bulut bilişim ve dijitalleşmenin hızlanmasıyla veri merkezleri dünyanın en kritik altyapı yatırımları arasına giriyor. Ancak milyarlarca dolarlık teknoloji yatırımını barındıran bu tesisler; yangın, elektrik kesintisi, soğutma arızaları ve doğal afetlerin yanı sıra siber saldırılar ve hizmet kesintileri gibi birbirini tetikleyebilen çok katmanlı risklerle karşı karşıya.
IBS Sigorta ve Reasürans Brokerliği CEO’su Murat Çiftçi, veri merkezlerinde risk yönetiminin yalnızca fiziksel varlıkların sigortalanmasıyla sınırlı kalamayacağını; iş durması, gelir kaybı, siber riskler ve üçüncü taraf sorumluluklarının da bütüncül bir sigorta programı içinde ele alınması gerektiğini vurguluyor.
Veri merkezleri klasik tesislerden farklı bir risk yönetimi gerektiriyor
Çok sayıda kurumun verisini, dijital operasyonunu ve kritik uygulamasını aynı altyapıda barındıran bu tesislerde yaşanacak bir olay, yalnızca işletmeciyi değil buradan hizmet alan pek çok şirketi de etkileyebiliyor. Bu nedenle yangın ve doğal afet gibi fiziki risklerin yanında enerji sürekliliği, jeneratör ve güç sistemleri, soğutma altyapısı, kritik ekipman arızaları, siber güvenlik ve hizmet sürekliliğinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Türkiye’deki büyük ölçekli veri merkezi hamlelerini hiper ölçekli veri merkezleri yazımızda ele almıştık.
Murat Çiftçi şöyle diyor: “Bir veri merkezinde fiziksel hasarın boyutundan bağımsız olarak hizmetin kesintiye uğraması çok daha geniş bir ekonomik etki yaratabilir. Elektrik altyapısındaki bir sorun, soğutma sisteminin devre dışı kalması veya kritik bir ekipmanın arızalanması sunucuların çalışmasını etkileyebilir ve bunun sonucunda hizmet verilen şirketlerin operasyonlarında da kesinti yaşanabilir. Dolayısıyla burada yalnızca binanın veya ekipmanın değerine değil, bir olayın yaratabileceği zincirleme sonuçlara bakmak gerekiyor.”
Kesintisiz güç kaynakları, jeneratörler, batarya sistemleri ve yoğun enerji tüketen ekipmanlar yangın riski açısından en dikkatli değerlendirilmesi gereken alanlar arasında. Sıcaklık ve nemi belirli sınırlarda tutan soğutma sistemlerindeki arızalar da kritik altyapının zarar görmesine veya hizmetin kesilmesine yol açabiliyor.
Fiziki hasardan daha büyük maliyet: İş durması
Çiftçi, riskin finansal boyutunun yalnızca ekipmanın yenilenme maliyetiyle hesaplanamayacağını belirtiyor: “Bir olay sonrasında hasar gören ekipmanın bedeli hesaplanabilir. Ancak veri merkezinin birkaç saat veya birkaç gün hizmet verememesinin yaratacağı finansal kayıp çok daha büyük olabilir. Bu nedenle fiziki hasar teminatı ile iş durması riskinin birbirinden bağımsız değil, birbirini tamamlayan yapılar olarak ele alınması gerekiyor.”
İş durması teminatı, poliçe şartları doğrultusunda fiziksel bir hasar nedeniyle faaliyetlerin kesintiye uğramasından doğan kayıplara karşı koruma sağlayabiliyor. Ancak her kesinti otomatik olarak teminat kapsamına girmiyor; bu nedenle kapsam, limitler, bekleme süreleri, istisnalar ve teminatı devreye sokan koşulların dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.
Siber risk ile fiziksel risk artık ayrı düşünülemiyor
Büyük miktarda kritik verinin merkezinde yer alan veri merkezleri için siber riskler de sigorta programının temel unsurlarından biri. Türkiye’de siber olaylara ilişkin ulusal uyarılar ve bildirimler Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi (USOM) tarafından yayımlanıyor.
Çiftçi, siber güvenlik sigortası ile fiziksel varlık sigortalarının birbirinin alternatifi olmadığını vurguluyor: “Bir siber saldırı hizmet kesintisine neden olabilir; teknolojik altyapıda yaşanan bir sorun ise müşterilerin sistemlerine erişimini etkileyebilir. Bu nedenle siber riskler, fiziki hasar, iş durması ve sorumluluk risklerinin birbiriyle nasıl etkileşime girdiğinin bütüncül olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Asıl mesele poliçe sayısını artırmak değil, farklı poliçeler arasında teminat boşluğu oluşmasını önleyecek doğru yapıyı kurmak.”
Ticari siber güvenlik sigortası kapsamında veri ihlali, siber olay müdahale giderleri, sistemlerin yeniden devreye alınması ve siber olaylardan kaynaklanan iş kesintisi gibi başlıkların, veri merkezinin faaliyet modeli ve diğer poliçelerle birlikte ele alınması önem taşıyor.
Standart poliçeler her veri merkezi için yeterli olmayabilir
Yatırım büyüklüğü, teknoloji, enerji altyapısı, müşteri profili ve hizmet modeli farklı olduğu için tek tip bir sigorta yaklaşımı her işletmenin ihtiyacını karşılamayabiliyor. Çiftçi’ye göre sigorta programı oluşturulurken önce tesisin nasıl çalıştığını anlamak gerekiyor:
- Kritik ekipmanlar neler?
- Enerji hangi kaynaklardan sağlanıyor?
- Yedekleme sistemleri nasıl yapılandırılmış?
- Soğutma altyapısında hangi bağımlılıklar var?
- Olası bir kesinti ne kadar sürede telafi edilebilir?
- Üçüncü taraflara karşı hangi yükümlülükler bulunuyor?
Mal varlığı ve makine kırılması gibi fiziksel risklerin yanı sıra iş durması, elektronik ekipman, siber riskler ve üçüncü taraf sorumluluklarının da birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Büyük ölçekli ve yüksek bedelli yatırımlarda ise ihtiyaç duyulan kapasite için uluslararası sigorta ve reasürans piyasalarına erişim önem kazanıyor.
Türkiye’de veri merkezi yatırımları yeni sigorta ihtiyaçları doğuracak
Çiftçi, Türkiye’de veri merkezi yatırımları geliştikçe bu alana özel risk analizleri ve teminat yapılarının önem kazanacağını düşünüyor: “Bu tesislerin ekonomik değeri, kesintisiz hizmet verebilme kabiliyetleriyle doğrudan bağlantılı. Dolayısıyla gelecekte iş durması, siber risk, kritik ekipman, sorumluluk ve hizmet kesintisi gibi alanların daha fazla ön plana çıkacağını düşünüyoruz.”
Sık sorulan sorular
Veri merkezlerini tehdit eden başlıca riskler neler?
Yangın, elektrik kesintisi, soğutma arızaları, doğal afetler, kritik ekipman arızaları, siber saldırılar ve bunların yol açtığı hizmet kesintileri.
İş durması teminatı neden önemli?
Murat Çiftçi’ye göre bir veri merkezinin birkaç saat ya da gün hizmet verememesinin yarattığı kayıp, hasar gören ekipmanın bedelinden çok daha büyük olabiliyor.
Siber sigorta fiziksel sigortanın yerini tutar mı?
Hayır. İkisi birbirinin alternatifi değil, farklı riskleri tamamlayan yapılar; amaç poliçeler arasında teminat boşluğu kalmamasını sağlamak.
Her kesinti sigorta kapsamına girer mi?
Hayır. Kapsam, limitler, bekleme süreleri ve istisnalar poliçeye göre değişiyor; bu nedenle poliçe koşullarının dikkatle incelenmesi gerekiyor.
