Çiğ deniz ürünleri ile göz sağlığı arasındaki olası ilişki, son dönemde yankı uyandıran bir araştırmayla yeniden gündemde. Saygın bilim dergisi Nature Microbiology’de yayımlanan güncel çalışma, özellikle çiğ ya da az pişmiş deniz ürünlerinde görülebilen “Gizli Ölüm Nodavirüsü”nün (Covert Mortality Nodavirus, CMNV) insanlara bulaşarak göz enfeksiyonlarına yol açabileceğini ortaya koydu. Batıgöz Sağlık Grubu’ndan Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Uğur Ünsal, virüsün yol açtığı riskleri ve alınabilecek basit ama etkili önlemleri anlattı.
Erken teşhisle kontrol altına alınabiliyor
Araştırmada CMNV virüsü ile “kalıcı oküler hipertansiyon viral anterior üveit” (POH-VAU) olarak adlandırılan göz içi inflamasyon tablosu arasındaki olası ilişki değerlendirildi. Doç. Dr. Ünsal tabloyu şöyle açıklıyor:
“Bu klinik tablo, gözün ön segmentinde tutulum gösteren ve erken müdahale edilmediği zaman göz sinirlerine zarar verebilecek bir durumdur. Ancak halkımızın panik yapmasını gerektirecek bir salgın durumu söz konusu değildir. Burada kritik nokta, doğru mutfak hijyeni ve güvenli gıda hazırlama yöntemleri ile riskin önemli ölçüde azaltılabileceği ve olası bir bulaşma durumunda erken teşhisle hastalığın kontrol altına alınabilmesidir.”
Gözün iç katmanlarını etkileyen iltihabi hastalıklar genel olarak üveit adıyla biliniyor.
Çiğ deniz ürünleri nasıl risk oluşturuyor?
Araştırma verilerine göre vakaların büyük çoğunluğunda virüsün vücuda giriş yolu, çiğ ya da az pişmiş deniz ürünü (özellikle karides ve kabuklu deniz canlıları) tüketimi veya bu ürünlerin eldivensiz ayıklanması. Doç. Dr. Ünsal risk faktörlerini şöyle özetliyor:
- Temas yoluyla bulaşma: Deniz canlılarının kabuk ya da kılçıklarının eldivensiz temizlik sırasında ele batması, virüsün vücuda geçişine zemin hazırlayabilir.
- Yetersiz pişirme: Çiğ ya da tütsüleme gibi ısıl işlemden tam geçmemiş deniz ürünlerinin tüketilmesi, başlıca bulaşma nedenleri arasında yer alıyor.
Çiğ deniz ürünleri hazırlarken 3 önemli kural
Doç. Dr. Ünsal, mutfakta alınacak birkaç küçük önlemle bu virüsten korunmanın tamamen mümkün olduğunu vurguluyor:
- Yüksek ısıda iyi pişirin: Söz konusu virüs yüksek ısıya karşı dayanıksız. Yeterli ısıl işlem uygulanması, olası mikroorganizma risklerini azaltmada önemli rol oynuyor.
- Koruyucu eldiven kullanın: Çiğ deniz ürünlerini temizlerken ve ayıklarken mutfak eldiveni kullanmak, olası batma ve çizilmelerin önüne geçerek doğrudan teması engelliyor.
- Belirtileri ihmal etmeyin: Deniz ürünü tüketimi ya da temizliği sonrasındaki günlerde gözde kızarıklık, ağrı, bulanık görme veya ışığa karşı hassasiyet oluşursa vakit kaybetmeden bir uzman hekime başvurulmalı.
Modern tıbbın sunduğu imkanlar sayesinde erken dönemde değerlendirilen üveit ve göz tansiyonu vakalarında uygun takip ve tedavi süreçleri planlanabiliyor.
Her göz kızarıklığı aynı nedene bağlı değil
Doç. Dr. Ünsal, göz kızarıklığı, sulanma, ışığa hassasiyet ya da bulanık görme gibi belirtilerin yalnızca bu araştırmada değerlendirilen tabloya özgü olmadığını, farklı göz hastalıklarında da görülebileceğini hatırlatıyor. Bu nedenle belirtilerin nedeninin uzman değerlendirmesiyle belirlenmesi gerekiyor.
Çiğ deniz ürünleri ve göz sağlığı hakkında sık sorulan sorular
CMNV nedir?
Covert Mortality Nodavirus (Gizli Ölüm Nodavirüsü), karides ve kabuklu deniz canlılarında görülebilen bir virüs. Nature Microbiology’de yayımlanan çalışmada insanlarda göz enfeksiyonuyla olası ilişkisi değerlendirildi.
Çiğ deniz ürünleri göze zarar verir mi?
Araştırmaya göre çiğ ya da az pişmiş deniz ürünü tüketimi, virüsün başlıca bulaşma yolları arasında. Ancak Doç. Dr. Ünsal’a göre panik gerektiren bir salgın söz konusu değil; iyi pişirme ve mutfak hijyeniyle risk önemli ölçüde azaltılabiliyor.
Hangi belirtiler görülürse doktora gidilmeli?
Deniz ürünü tüketimi ya da temizliği sonrasındaki günlerde gözde kızarıklık, ağrı, bulanık görme veya ışığa hassasiyet oluşursa bir göz hekimine başvurulmalı.
Karides temizlerken eldiven gerekli mi?
Evet. Doç. Dr. Ünsal, kabuk ve kılçıkların ele batmasıyla oluşabilecek teması önlemek için çiğ deniz ürünlerini eldivenle temizlemeyi öneriyor.
