Yüksek tansiyon denince akla ilk olarak stres, kötü beslenme ve tuz geliyor. Ancak bu nedenler yokken de tansiyon yükselebiliyor. Anadolu Sağlık Ataşehir Tıp Merkezi Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, “Yalnızlık, uyku apnesi, susuzluk, ağrı kesici kullanımı, bazı bitkisel takviyeler ve tiroid problemleri gibi günlük yaşamda çoğu zaman önemsenmeyen faktörler de tansiyon değerlerini yükseltebilir. Kontrol altına alınmayan hipertansiyon ise zamanla kalp, damar, böbrek ve beyin sağlığı üzerinde ciddi hasarlara yol açabilir” uyarısında bulunuyor.
Prof. Dr. Koylan, tuzun vücutta su tutulmasına yol açarak kalp ve damarlara ek yük bindirdiğini hatırlatıyor: “Ancak hipertansiyonu tetikleyen nedenler yalnızca tuzla sınırlı değildir. Stres, kaygı ve öfke gibi duygusal değişimlerin yanı sıra günlük yaşamda fark edilmeyen bazı alışkanlıklar da tansiyon değerlerinde ani yükselmelere neden olabilir. Geçici iniş ve çıkışlar her zaman ciddi bir soruna işaret etmese de uzun süre yüksek seyreden değerlerin mutlaka hekim kontrolünden geçmesi gerekir.”
Yüksek tansiyon yapan 14 şaşırtıcı neden
1. Yalnızlık
Yalnızlık hissi uzun vadede büyük tansiyonu yükseltebiliyor. Bir araştırmada kendini yalnız hisseden kişilerin büyük tansiyonunda dört yılda 14 puandan fazla artış görüldü.
2. Beyaz önlük sendromu
Muayene ortamında bulunmak bile, büyük tansiyonda 10, küçük tansiyonda 5 puana kadar yükselmeye yol açabiliyor. Bu artışın stres ve kaygıyla ilişkili olduğu düşünülüyor.
3. Tuvalete gitmeyi geciktirmek
Bir araştırmada en az 3 saat tuvalete gitmeyen orta yaşlı kadınların büyük tansiyonunda ortalama 4, küçük tansiyonunda 3 puan artış görüldü.
4. Duygusal konuşmalar
Dinlenme halindeki kan basıncı konuşmaya başlayınca geçici olarak yükselebiliyor. Artışın düzeyi konunun duygusal yoğunluğuna göre değişiyor; telefon görüşmelerinde de benzer etki görülebiliyor.
5. Susuzluk
Yeterli su alınmadığında damarlar daralabiliyor ve böbrekler daha az idrar üretmeye başlayabiliyor. Bu da kalp ve beyindeki küçük damarlara ek baskı bindiriyor.
6. Şeker
Özellikle yüksek fruktozlu mısır şurubu içeren işlenmiş şekerler, kan basıncını yükseltmede tuz kadar, bazı durumlarda daha fazla etkili olabiliyor.
7. Bitkisel takviyeler
Ginkgo, ginseng, guarana, efedra, acı portakal ve sarı kantaron gibi bazı takviyeler tansiyonu yükseltebiliyor ve tansiyon ilaçları dahil bazı ilaçların etkisini değiştirebiliyor.
8. Uyku apnesi
Uykuda solunumun sık sık durup yeniden başlaması, sinir sisteminin kan basıncını yükselten kimyasallar salgılamasına neden olabiliyor. Oluşan oksijen eksikliği damar duvarına zarar vererek tansiyonun düzenlenmesini zorlaştırıyor.
9. Tiroid problemleri
Tiroid hormonunun az üretilmesi kalp hızını yavaşlatıp damarların esnekliğini azaltabiliyor, LDL kolesterolü yükselterek damar sertliğine yol açabiliyor. Nadiren hormonun fazla salgılanması da kalbi daha hızlı çalıştırarak tansiyonu yükseltebiliyor.
10. Doğum kontrol yöntemleri
Doğum kontrol hapları, iğneleri ve bazı diğer yöntemler, içerdikleri hormonlar nedeniyle tansiyonu yükseltebiliyor. Risk özellikle 35 yaş üstü, fazla kilolu veya sigara kullanan kadınlarda daha yüksek.
11. Antidepresanlar
Dopamin, norepinefrin ve serotonin gibi beyin kimyasallarını etkileyen ilaçlar kan basıncında değişikliklere yol açabiliyor; özellikle serotonin üzerinde etkili ilaçların birlikte kullanımı tansiyonu yükseltebiliyor.
12. Ağrı kesiciler
Aspirin ve ibuprofen gibi steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar hem sağlıklı kişilerde hem hipertansiyon hastalarında tansiyonu yükseltebiliyor. Artış çoğu zaman birkaç puanla sınırlı kalsa da bazı kişiler çok daha fazla etkilenebiliyor.
13. Potasyum eksikliği
Böbreklerin sıvı dengesini koruması için sodyum ve potasyumun dengeli olması gerekiyor. Az tuzlu beslenilse bile yeterince meyve, sebze, fasulye, az yağlı süt ürünü ya da balık tüketilmemesi tansiyonu yükseltebiliyor.
14. Ağrı
Ani ya da şiddetli ağrılar sinir sistemini hızlandırarak kan basıncının yükselmesine yol açabiliyor.
Hipertansiyonla ilgili temel bilgiler için hipertansiyon hakkında en çok sorulan sorular yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tuz yemediğim halde tansiyonum neden yükseliyor?
Prof. Dr. Nevrez Koylan’a göre yalnızlık, uyku apnesi, susuzluk, ağrı kesiciler, bazı takviyeler ve tiroid sorunları gibi tuz dışı etkenler de tansiyonu yükseltebiliyor.
Beyaz önlük sendromu nedir?
Muayene ortamında ölçülen tansiyonun evde ölçülene göre yüksek çıkması. Büyük tansiyonda 10, küçük tansiyonda 5 puana kadar artış görülebiliyor.
Ağrı kesiciler tansiyonu yükseltir mi?
Aspirin ve ibuprofen gibi steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar tansiyonu genellikle birkaç puan yükseltebiliyor; bazı kişilerde etki daha belirgin olabiliyor.
Yüksek tansiyon ne zaman doktora gösterilmeli?
Geçici iniş çıkışlar her zaman ciddi bir soruna işaret etmese de uzun süre yüksek seyreden değerlerin hekim kontrolünden geçmesi gerekiyor.
