Donuk omuz, tıbbi adıyla adezif kapsülit, omuz ağrısına zamanla artan bir hareket kısıtlılığının eşlik ettiği bir tablo. Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Hakan Özer’e göre donuk omuzda yalnızca ağrıya değil, zaman içinde gelişen hareket kaybına da dikkat etmek gerekiyor. Özer, özellikle geceleri belirginleşen omuz ağrısının ilk belirtilerden biri olabileceğini hatırlatıyor.
Donuk omuz nedir?
Donuk omuz, omuz eklemini çevreleyen kapsülün kalınlaşıp sertleşmesi ve eklem hareketlerinin giderek kısıtlanmasıyla seyrediyor. Bazı kişilerde belirgin bir neden olmadan ortaya çıkarken, bazılarında yaralanma, cerrahi işlem ya da omzun uzun süre hareketsiz kalmasının ardından gelişebiliyor.
Donuk omuzu diğer omuz sorunlarından ayıran önemli bulgulardan biri, kısıtlılığın yalnızca kişinin kendi yaptığı hareketlerde görülmemesi. Muayenede omuz dışarıdan hareket ettirildiğinde de eklem hareket açıklığının kısıtlı olduğu görülebiliyor.
Gece ağrısı ilk belirtilerden biri olabilir
Donuk omuz ağrı ve sertlikle kendini gösteriyor. Ağrı bazı kişilerde geceleri belirginleşip uykuyu bozabiliyor. Hareket kısıtlılığı arttıkça yüksek bir rafa uzanmak, mont giymek, saç taramak ya da sırta ulaşmak gibi günlük hareketler zorlaşıyor.
Op. Dr. Özer, “Omuz ağrısına giderek artan bir hareket kısıtlılığı eşlik ediyorsa bu durumun yalnızca günlük zorlanmaya bağlı olduğu düşünülmemelidir. Özellikle kişinin kolunu hem kendi başına hareket ettirmekte zorlanması hem de omuz hareketlerinin muayene sırasında kısıtlı bulunması, donuk omuz açısından değerlendirilmesi gereken bulgular arasındadır” diyor.
Donuk omuz üç dönemde ilerleyebilir
- Donma dönemi: Ağrı giderek belirginleşir, omuz hareketlerinde kısıtlanma başlar. Gece ağrıları bu dönemde daha belirgin olabilir.
- Donukluk dönemi: Ağrının şiddeti bazı kişilerde azalabilir ancak hareket kaybı daha belirgin hale gelir; günlük işlerdeki güçlükler öne çıkar.
- Çözülme dönemi: Omuz hareketlerinde kademeli bir düzelme görülebilir. İyileşme aylar sürebildiği gibi bazı kişilerde daha uzun devam edebilir.
Diyabet ve tiroid hastalıklarında daha sık
Donuk omuz özellikle orta yaşta ve kadınlarda daha sık görülüyor. Diyabet, donuk omuzla en sık ilişkilendirilen sağlık durumlarından biri; tiroid fonksiyon bozuklukları da görülme olasılığıyla ilişkili olabiliyor. Omuz ya da kol yaralanmaları, kırıklar ve ameliyat sonrası omzun uzun süre hareket ettirilememesi de zemin hazırlayabiliyor. Konuyla ilgili daha önce yayımladığımız donuk omuz sendromu nedir yazısına da göz atabilirsiniz.
Her omuz ağrısı donuk omuz değil
Rotator manşet sorunları, tendon hastalıkları, omuz sıkışması ve kireçlenme gibi farklı sorunlar da benzer yakınmalara yol açabiliyor. Tanıda hastanın öyküsü ve ayrıntılı fizik muayene önemli; hekim hem aktif hem pasif hareketleri değerlendiriyor. Röntgen ya da MR her hastada doğrudan donuk omuz tanısı için değil, benzer belirtilere yol açabilecek diğer omuz hastalıklarını değerlendirmek için kullanılabiliyor.
Omzu tamamen hareketsiz bırakmak doğru değil
Ağrı artar endişesiyle kolu mümkün olduğunca az kullanmak sık görülen bir davranış; ancak uzun süreli hareketsizlik sertliği artırabiliyor. Op. Dr. Özer, “Donuk omuzda amaç omuzu zorlayarak hareket ettirmek değildir. Bununla birlikte ağrı nedeniyle omuzu tamamen hareketsiz bırakmak da uygun bir yaklaşım olmayabilir. Hareket ve egzersiz programının kişinin ağrı düzeyi ve hastalığın dönemine göre planlanması gerekir” diyor.
Gece belirginleşen omuz ağrısı, kolu yukarı kaldırırken ya da arkaya uzatırken artan güçlük ve günlük hareketlerde belirgin kısıtlanma, omuz ekleminin değerlendirilmesini gerektirebilecek belirtiler arasında.
Sık sorulan sorular
Donuk omuz neden olur?
Omuz eklemini saran kapsülün kalınlaşıp sertleşmesiyle gelişiyor. Bazen belirgin bir neden olmadan, bazen yaralanma, ameliyat ya da omzun uzun süre hareketsiz kalması sonrası ortaya çıkıyor.
Donuk omuz gece neden ağrır?
Op. Dr. Hakan Özer’e göre ağrı özellikle hastalığın ilk döneminde geceleri belirginleşebiliyor ve uykuyu bozabiliyor.
Donuk omuz kendiliğinden geçer mi?
Çözülme döneminde hareketlerde kademeli düzelme görülebiliyor; ancak süreç kişiden kişiye değişiyor ve aylar, bazen daha uzun sürebiliyor.
Donuk omuzda egzersiz yapılmalı mı?
Omzu tamamen hareketsiz bırakmak önerilmiyor; ancak egzersiz programı zorlamadan, ağrı düzeyine ve hastalığın dönemine göre hekim tarafından planlanmalı.
