Gözde kızarıklık, batma, sulanma ve yanma çok sık görülen şikayetler. Bu belirtiler kimi zaman kuruluk ya da alerjiden, kimi zaman da bulaşıcı bir enfeksiyondan kaynaklanabiliyor. Belirtilerin birbirine benzemesi ise her kızarıklığın göz nezlesi sanılmasına ve kontrolsüz göz damlası kullanımına yol açabiliyor. Batıgöz Sağlık Grubu Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Uğur Ünsal, kızarıklığın tek başına bir hastalık değil, farklı nedenlere bağlı bir bulgu olduğunu söylüyor.
Gözde kızarıklığın tek bir nedeni yok
Gözün beyaz kısmındaki küçük damarların genişlemesi gözün kızarık ya da kanlanmış görünmesine neden olabiliyor. Uzun süre ekrana bakmak, göz kuruluğu, uykusuzluk, çevresel tahriş ediciler, göze yabancı cisim kaçması, kontakt lens kullanımı ve alerjik reaksiyonların yanı sıra viral veya bakteriyel enfeksiyonlar da kızarıklığa yol açabiliyor. Göz kızarıklığının genel nedenleri için göz kızarıklığı neden olur yazımıza da göz atabilirsiniz.
Doç. Dr. Uğur Ünsal, “Gözde kızarıklık ve batma görüldüğünde yalnızca gözün görünümüne bakarak nedenini belirlemek mümkün değildir. Kaşıntının ön planda olması, akıntının niteliği, tek ya da iki gözün etkilenmesi, ışığa karşı hassasiyet, ağrı ve görmede değişiklik olup olmadığı değerlendirme açısından önemlidir” diyor.
Göz nezlesinde kızarıklığa sulanma ve akıntı eşlik edebilir
Halk arasında göz nezlesi olarak bilinen konjonktivit, gözün beyaz bölümünü ve göz kapaklarının iç yüzeyini örten konjonktiva tabakasının iltihaplanması. Virüsler ve bakteriler enfeksiyöz konjonktivite, polen, ev tozu veya hayvan tüyü gibi alerjenler ise alerjik konjonktivite neden olabiliyor.
- Viral konjonktivit: Kızarıklıkla birlikte sulanma, batma, yanma ve gözde yabancı cisim varmış hissi görülebilir. Bazı kişilerde üst solunum yolu enfeksiyonu belirtileri de eşlik edebilir.
- Bakteriyel konjonktivit: Akıntı daha belirgin olabilir; özellikle sabahları kirpiklerde ve göz kapaklarında yapışma görülebilir.
- Alerjik konjonktivit: Kaşıntı çoğu zaman daha belirgin bir yakınmadır.
“Her konjonktivit aynı nedenle ortaya çıkmadığı için uygulanacak yaklaşım da aynı değildir” diyen Doç. Dr. Ünsal, “Özellikle viral ve bakteriyel konjonktivitler bulaşıcı olabilirken alerjik konjonktivit kişiden kişiye bulaşmaz. Bu ayrım hem tedavinin planlanması hem de bulaşın önlenmesi açısından önemlidir” ifadelerini kullanıyor.
Gözden göze ve kişiden kişiye taşınabilir
Bulaş, gözle doğrudan temasın yanı sıra kirlenmiş eller ve ortak kullanılan eşyalar aracılığıyla gerçekleşebiliyor. Kızarık gözü ovuşturduktan sonra başka yüzeylere dokunmak, enfeksiyon etkenlerinin çevreye yayılmasına neden olabiliyor. Bu nedenle el hijyenine dikkat etmek, gözleri ovuşturmamak ve havlu, yastık kılıfı, göz makyajı ürünleri ya da göz damlası gibi kişisel eşyaları paylaşmamak gerekiyor.
Doç. Dr. Ünsal, “Özellikle aynı evde yaşayan kişiler arasında ortak havlu kullanımı bulaş açısından risk oluşturabilir. Göz çevresine temas etmeden önce ve sonra ellerin yıkanması, kişisel ürünlerin ayrılması ve enfeksiyon belirtileri bulunan kişinin gözlerine mümkün olduğunca dokunmaması bulaş zincirinin kırılmasına yardımcı olur” diyor.
“Hangi damla iyi gelir?” sorusu yanıltıcı olabilir
Gözde batma ve kızarıklık yaşayan kişilerin ilk başvurduğu yöntemlerden biri göz damlası olabiliyor. Ancak nedeni bilinmeden kullanılan bir damla her durumda uygun olmayabiliyor. Daha önce başka bir göz rahatsızlığı için reçete edilmiş bir ilacı yeniden kullanmak ya da başkasına ait göz damlasını kullanmak doğru değil.
Doç. Dr. Ünsal şu uyarıda bulunuyor: “Göz damlası denildiğinde tek bir ürün grubundan söz etmiyoruz. Yapay gözyaşları ile antibiyotik, antialerjik veya steroid içeren damlaların kullanım amaçları birbirinden farklıdır. Bu nedenle ‘kızarıklığa hangi damla iyi gelir?’ sorusunun herkese uygun tek bir yanıtı yoktur. İlaç içeren göz damlalarının hekim değerlendirmesi dışında gelişigüzel kullanılmaması gerekir.”
Çayla göz silmek güvenli bir çözüm değil
Göz kızarıklığı ve çapaklanmasında sık başvurulan yöntemlerden biri de çay poşeti ya da demlenmiş çayla kompres yapmak. Ancak steril olmayan sıvıların veya materyallerin göze temas etmesi tahrişe yol açabileceği gibi mevcut enfeksiyon açısından da uygun olmayabiliyor. Göz çevresindeki akıntı temizlenecekse temiz ellerle ve her seferinde temiz materyal kullanılmalı; evde hazırlanan bitkisel karışımlar, çay ya da benzeri ürünler doğrudan göz yüzeyine uygulanmamalı.
Kontakt lens kullanırken kızarıklık daha dikkatli değerlendirilmeli
Kontakt lens kullananlarda kızarıklık, batma ve ağrı yalnızca basit bir tahrişe bağlı olmayabiliyor. Lenslerin önerilenden uzun süre kullanılması, hijyen kurallarına uyulmaması veya lenslerin suyla temas etmesi kornea enfeksiyonu riskini artırabiliyor.
Doç. Dr. Ünsal, “Kontakt lens kullanıcısında yeni başlayan belirgin kızarıklık, ağrı, ışık hassasiyeti veya görme bulanıklığı varsa lens çıkarılmalı ve yeniden takılmadan önce göz hekimi değerlendirmesi yapılmalıdır. Çünkü kontakt lens kullanıcılarında korneayı ilgilendiren enfeksiyonların gözden kaçırılmaması önemlidir” diyor.
Her kızarıklığın geçmesini beklemek doğru değil
Hafif tahrişler veya bazı viral konjonktivit tabloları zamanla gerileyebilse de kızarıklığın ne kadar süreceği nedenine göre değişiyor. Bu yüzden “göz kanlanması kaç günde geçer?” sorusunu yalnızca süre üzerinden değerlendirmek yanıltıcı olabiliyor. Türk Oftalmoloji Derneği de konjonktivitte hangi durumlarda beklenmeden hekime başvurulması gerektiğine dikkat çekiyor.
Şu belirtiler kızarıklığa eşlik ediyorsa göz hekimine başvurmak geciktirilmemeli:
- Şiddetli veya giderek artan göz ağrısı
- Belirgin ışık hassasiyeti
- Görmede azalma ya da ani bulanıklık
- Gözde travma veya yabancı cisim şüphesi
- Kontakt lens kullananlarda ağrı ve görme değişikliği
Doç. Dr. Ünsal, “Göz kızarıklığı sık görülmesi nedeniyle zaman zaman önemsiz kabul edilebiliyor. Önemli olan kızarıklığın kendisinden çok, neden ortaya çıktığı ve beraberinde hangi belirtilerin bulunduğudur. Ağrı, ışık hassasiyeti veya görme değişikliği eşlik ediyorsa kişinin kendi kendine tedavi uygulamak yerine göz hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir” diyor.
Sık sorulan sorular
Göz nezlesi bulaşıcı mı?
Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcı olabilir; alerjik konjonktivit ise kişiden kişiye bulaşmaz. Bulaş genellikle kirli eller ve havlu, yastık kılıfı gibi ortak eşyalar yoluyla olur.
Göz nezlesi ile alerji nasıl ayırt edilir?
Alerjik konjonktivitte kaşıntı daha belirgin olur. Viral tabloda sulanma ve batma, bakteriyel tabloda ise sabahları kirpiklerde yapışmaya yol açan belirgin akıntı öne çıkabilir. Kesin ayrım için göz muayenesi gerekir.
Göz kızarıklığında hangi damla kullanılmalı?
Doç. Dr. Ünsal’a göre herkese uygun tek bir damla yok. Yapay gözyaşı, antibiyotik, antialerjik ve steroid içeren damlaların kullanım amaçları farklı; ilaçlı damlalar hekim değerlendirmesi olmadan kullanılmamalı.
Göze çay kompresi yapmak doğru mu?
Hayır. Steril olmayan çay ya da bitkisel karışımlar gözü tahriş edebilir ve enfeksiyon açısından uygun olmayabilir.
