Ağrı kesiciyle geçen diş ağrısı, dişin iyileştiği anlamına gelmiyor. Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Melike Kentkuran, ağrı kesicilerin çoğu durumda yalnızca belirtileri geçici olarak azalttığını, antibiyotiklerin de enfeksiyonun kaynağını ortadan kaldırmadığını söylüyor. Kentkuran’a göre tedavisi geciken enfeksiyonlar çene kemiğinde kayba, apseye ve yüz ile boyun dokularına yayılmaya yol açabiliyor.
Diş ağrısının geçmesi dişin iyileştiği anlamına gelmez
Dr. Öğr. Üyesi Kentkuran, ağrı kesicilerin ağrının hissedilmesini ve iltihaba bağlı yakınmaları azaltabileceğini, “ancak çoğu durumda ağrıya neden olan asıl problemi ortadan kaldırmadığını” belirtiyor. Derin çürük, pulpa iltihabı, kök ucu enfeksiyonu ya da diş eti (periodontal) enfeksiyonu varlığında ağrı kesici yalnızca belirtileri geçici olarak kontrol altına alıyor.
Kentkuran şöyle konuşuyor: “Bu nedenle ağrının azalması veya tamamen kaybolması, dişin iyileştiği anlamına gelmez. Özellikle pulpa dokusunun canlılığını kaybettiği bazı durumlarda ağrı kendiliğinden azalabilir; buna rağmen enfeksiyon kök kanalları ve kök çevresindeki dokularda ilerlemeye devam edebilir. Dolayısıyla ağrı kesiciler gerektiğinde semptom kontrolünde kullanılabilir, ancak diş hekimi muayenesinin ve gerekli tedavinin yerine geçmez.”
Bir ilacın daha önce sorunsuz kullanılmış olmasının her durumda güvenli olduğu anlamına gelmediğini hatırlatan Kentkuran, “Kişinin mevcut hastalıkları, kullandığı diğer ilaçlar, gebelik durumu, alerjileri, yaşı ve ilacın dozu güvenliği etkileyebilir. Ayrıca ağrı kesicinin uzun süre kullanılması belirtileri maskeleyerek kişinin diş hekimine başvurmasını geciktirebilir” diyor.
Antibiyotik enfeksiyonun kaynağını ortadan kaldırmaz
Antibiyotik sonrası ağrı ve şişliğin azalması da enfeksiyonun tamamen geçtiğini göstermiyor. Kentkuran bunu şöyle açıklıyor:
“Diş kaynaklı enfeksiyonların önemli bir bölümünde asıl problem, enfekte veya nekrotik pulpa dokusunun bulunduğu kök kanal sistemi ya da tedavi edilmesi gereken periodontal dokulardır. Antibiyotik bu kaynağı mekanik olarak ortadan kaldıramaz. Bu nedenle kesin tedavide klinik duruma göre kanal tedavisi, apsenin drenajı, periodontal tedavi veya dişin çekimi gibi enfeksiyon kaynağını ortadan kaldıran işlemler gerekir. Antibiyotik ise özellikle sistemik bulguların veya yayılan enfeksiyonun bulunduğu uygun vakalarda tedaviye yardımcı olarak kullanılır.”
Sağlık Bakanlığı da akılcı antibiyotik kullanımı çağrısında antibiyotiklerin yalnızca hekim önerisiyle kullanılması gerektiğini vurguluyor.
Enfeksiyon ilerlediğinde çene kemiğinde erime görülebilir
Kentkuran, tedavisi geciken bir enfeksiyonun çene kemiğini nasıl etkilediğini şöyle anlatıyor: “Derin bir çürük veya travma sonucunda bakteriler dişin pulpasına ulaşabilir. Başlangıçta pulpa dokusunda inflamasyon gelişirken süreç ilerlediğinde pulpa nekrozu (ölümü) meydana gelebilir.”
Bakterilerin kök kanalı boyunca ilerleyerek kök ucundaki açıklıktan çevre dokulara ulaşabileceğini belirten Kentkuran şöyle devam ediyor:
“Bunun sonucunda kök ucunu çevreleyen periodontal dokularda ve alveol kemiğinde inflamatuvar yanıt gelişir. Süreç ilerlediğinde bölgede kemik erimesi meydana gelebilir. İrin oluşması ve sınırlı bir alanda birikmesi durumunda apikal apse gelişir. Enfeksiyon kemiğin kortikal tabakasını aşarsa çevredeki yumuşak dokulara yayılabilir ve ağız içinde veya yüzde şişlik oluşturabilir.”
Uzun süren diş kaynaklı iltihap, çene kemiğinde kist oluşumuna da zemin hazırlayabiliyor. Kentkuran’a göre bunun en bilinen örneği radiküler kist. Bu kistler başlangıçta belirti vermeden büyüyebiliyor ve bazen rutin röntgenlerde fark ediliyor; büyüdükçe çevredeki kemikte erimeye, dişlerde yer değiştirmeye veya şişliğe neden olabiliyor. Ancak her kronik kök ucu enfeksiyonu kiste dönüşmüyor.
Ağız tabanı ve boyna yayılan enfeksiyon hava yolunu tehdit edebilir
Tedavi edilmeyen diş enfeksiyonları çene kemiğinin sınırlarını aşarak yüz ve boyundaki boşluklara yayılabiliyor. Kentkuran, “Özellikle ağız tabanını ve boynu tutan enfeksiyonlar hava yolunu tehdit edebileceği için ciddi ve acil durumlar oluşturabilir” diyor. Şu belirtiler acil değerlendirme gerektiriyor:
- Nefes almada veya yutmada güçlük
- Hızla artan yüz ve boyun şişliği
- Ağız tabanında şişlik, dilin yukarı ya da geriye doğru itilmesi
- Belirgin ağız açma kısıtlılığı
- Yüksek ateş, halsizlik veya genel durumun kötüleşmesi
Ağrı kesiciyi ağrıyan dişin üzerine koymayın
Diş ağrısı yaşayan kişinin en kısa sürede diş hekimine başvurması gerektiğini vurgulayan Kentkuran, “Randevuya kadar bölgenin temiz tutulması, dişlerin nazikçe fırçalanması ve yiyecek artıklarının uzaklaştırılması yararlı olabilir” diyor. Uygun hastalarda, daha önce önerilmiş ve kullanımına engel bir sağlık sorunu bulunmayan ağrı kesiciler önerilen dozlarda kullanılabiliyor. Evde yapılan yaygın müdahaleler için evde diş ağrısına müdahale yazımıza da göz atabilirsiniz.
Kentkuran sözlerini şöyle tamamlıyor: “Buna karşılık hekime danışmadan antibiyotik başlanmamalı, evde kalan eski antibiyotikler kullanılmamalı ve başkasına reçete edilmiş ilaçlar alınmamalı. Aspirin veya başka bir ağrı kesici tabletin doğrudan ağrıyan dişin ya da diş etinin üzerine yerleştirilmesi de doğru değil. Bu uygulama ağız mukozasında kimyasal hasara neden olabilir. Apse olduğu düşünülen bir bölgeyi evde iğneyle delmeye veya boşaltmaya çalışmak gibi girişimlerden de kesinlikle kaçınılmalı. Diş ağrısının geçici olarak azalması, sorunun ortadan kalktığını göstermez. Ağrının kaynağının belirlenmesi ve nedene yönelik tedavinin yapılması gerekir.”
Sık sorulan sorular
Diş ağrısı kendiliğinden geçerse diş iyileşmiş olur mu?
Hayır. Kentkuran’a göre özellikle pulpa dokusu canlılığını kaybettiğinde ağrı kendiliğinden azalabilir, ancak enfeksiyon kök kanallarında ve çevre dokularda ilerlemeye devam edebilir.
Diş apsesi antibiyotikle geçer mi?
Antibiyotik enfeksiyonun kaynağını mekanik olarak ortadan kaldıramaz. Kesin tedavi için kanal tedavisi, apsenin boşaltılması, diş eti tedavisi veya diş çekimi gibi işlemler gerekir; antibiyotik uygun vakalarda tedaviye yardımcı olarak kullanılır.
Diş ağrısına evde ne yapılabilir?
Diş hekimi randevusuna kadar bölge temiz tutulabilir, dişler nazikçe fırçalanabilir ve yiyecek artıkları uzaklaştırılabilir. Daha önce önerilmiş ve sakıncası olmayan ağrı kesiciler önerilen dozda kullanılabilir.
Aspirini ağrıyan dişin üzerine koymak işe yarar mı?
Hayır. Ağrı kesici tabletin doğrudan diş veya diş eti üzerine konması ağız mukozasında kimyasal hasara yol açabilir.
