Fermente besinler artık yalnızca doyurucu oldukları için değil, sağlığa katkıları nedeniyle de tercih ediliyor. Probiyotik ve biyoaktif içerikleri sayesinde bağışıklığı desteklediği, tansiyonu düzenlemeye yardımcı olduğu ve psikolojik sağlığa katkı sağladığı belirtilen bu besinler, sağlıklı yaşamın yeni trendleri arasında öne çıkıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Hülya Yiğit, fermente besinlerin faydalarını anlatırken tuz içeriği ve evde hazırlarken hijyen konusunda da uyarıyor.
Fermente besinler nedir?
Yiğit, kronik ve salgın hastalıkların artmasıyla bir besinin doyurucu olmasının yanında sağlığa faydalı olmasının da önem kazandığını belirtiyor: “Bu noktada geleneksel besinlere, fermente yiyeceklere yönelim devreye girdi.”
Tarihte fermantasyonun asıl amacı besinleri daha uzun süre saklayabilmekti. Yiğit, bugün ise bu besinlerin daha çok sağlık üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle tercih edildiğini söylüyor: “Fermente yiyecekler; yararlı mikroorganizmalar sayesinde, besinlerin fermantasyonu sonucunda, çeşitli enzimatik değişimlerin ve sağlığa yararlı son ürünlerin meydana geldiği fonksiyonel besinlerdir.”
Hangi besinler fermente besinler arasında yer alıyor?
Yiğit’in saydığı fermente besinler şöyle:
- Yoğurt ve kefir
- Kombucha
- Tarhana ve boza
- Sofralık zeytin
- Şalgam suyu ve turşular
- Kore turşusu olarak bilinen kimchi
- Fermente soya peyniri sofu
Fermente besinlerin sağlığa faydaları
Yiğit, bazı araştırmalara dikkat çekiyor: “Araştırmalarda, fermente besinlerde bulunan bazı probiyotik mikroorganizmaların yeterli miktarda tüketildiklerinde, ürettikleri çeşitli metabolitler sayesinde psikolojik rahatsızlıklar üzerinde olumlu etkiler gösterdiği tespit edildi.”
Uzmana göre fermente ürünlerin içerdiği biyoaktif moleküller vücutta anti-diyabetik ve antihipertansif, yani yüksek tansiyonu düşürücü ya da kontrol altında tutucu etkiler de gösterebiliyor. Yiğit, “Kefir gibi fermente süt ürünlerinin, laktoz sindirimini arttırıcı etkisi ile laktoz intoleransı olan bireylerde olumlu etkileri var” diyor. Turşu ve fermente gıdaların sindirim sistemine etkilerini sinbiyotik beslenme yazımızda da ele almıştık.
Tuz içeriğine dikkat
Yiğit, bazı fermente yiyeceklerin tuz oranının yüksek olabildiğini hatırlatıyor: “Bu nedenle tüketim miktarı ve sıklığına dikkat etmek oldukça önemli.” Uzman, özellikle hazır turşu alırken tuz içeriğinin mutlaka incelenmesini öneriyor: “Turşu, çok yararlı fermente bir besin olsa da her gün yüksek porsiyonlarda tüketmek tansiyon dengesizliklerine, mide sorunlarına sebep olabilir.”
Evde hazırlarken nelere dikkat edilmeli?
Yiğit’e göre fermente besinler evde hazırlanacaksa ortam sıcaklığına, saklama süresine ve saklama kaplarına dikkat edilmeli. Uzman, plastik içermeyen, mümkünse cam kapların tercih edilmesini, satın alınan ürünlerde ise etiketlerin mutlaka okunmasını öneriyor.
Yiğit sözlerini şöyle tamamlıyor: “Kronik ve salgın hastalıkların arttığı bu yüzyılda; psikolojik sağlamlık, güçlü bir bağışıklık sistemi ve kronik hastalıklardan korunmak için fermente besinlere ihtiyacımız her zamankinden daha fazla olacak gibi görünüyor.”
Sık sorulan sorular
Fermente besinler nelerdir?
Yoğurt, kefir, kombucha, tarhana, boza, sofralık zeytin, şalgam suyu, turşu, kimchi ve sofu gibi yararlı mikroorganizmalarla fermente edilen besinler.
Fermente besinlerin faydaları nelerdir?
Uzmana göre bağışıklığı destekleyebiliyor, tansiyon ve kan şekeri üzerinde olumlu etkiler gösterebiliyor ve bazı probiyotikler psikolojik sağlığa katkı sağlayabiliyor.
Laktoz intoleransı olanlar kefir içebilir mi?
Uzman, kefir gibi fermente süt ürünlerinin laktoz sindirimini artırdığını ve laktoz intoleransı olanlarda olumlu etkileri olduğunu belirtiyor.
Turşu her gün yenir mi?
Yüksek tuz içeriği nedeniyle her gün büyük porsiyonlarda tüketilmesi tansiyon dengesizliği ve mide sorunlarına yol açabiliyor; miktar ve sıklığa dikkat edilmeli.
