Çocuklarda miyopi görülme sıklığı dünya genelinde giderek artıyor ve uzmanlar bu durumu artık küresel bir halk sağlığı sorunu olarak değerlendiriyor. Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Ayhan Önal, son yıllarda miyopi başlangıç yaşının belirgin şekilde düştüğünü belirterek ebeveynleri erken önlem konusunda uyarıyor.
Çocuklarda miyopi artık sadece genetik değil
Geçmişte miyopinin en önemli nedeni genetik yatkınlık olarak görülürken, Op. Dr. Önal’a göre bugün çocukların yaşam biçimindeki değişiklikler tabloyu önemli ölçüde değiştirdi: “Dünya Sağlık Örgütü verileri, 2050 yılında dünya nüfusunun yaklaşık yarısının miyop olacağını öngörüyor. Okul öncesi grupta uzağı görme bozukluklarının hızla arttığını gözlemliyoruz. Bunun temel nedeni, çocukların giderek yakın odaklı bir dünyaya hapsolmasıdır.”
Tablet ve telefon göz numarasını artırır mı?
Önal, ebeveynlerin en sık sorduğu bu soruyu şöyle yanıtlıyor: “Tek suçlu ekran ışığı değil. Miyopiyi tetikleyen asıl faktör; uzun süre yakın mesafeye odaklanma ve yetersiz gün ışığı maruziyetidir. Çocuklar küçük bir ekrana çok yakından ve uzun süre baktıklarında, göz küresi bu yakın mesafeye uyum sağlamak için boyuna uzamaya başlar. Göz küresi uzadıkça görüntü retinanın önüne düşer ve uzağı görememe gelişir. Yani yoğun tablet kullanımı, gözün yanlış bir gelişim rotasına girmesine neden olabilir.”
Açık havada vakit geçirmeyen çocuklar risk altında
Miyopiyle mücadelede en etkili koruyucu faktörlerden biri doğal gün ışığı. Bilimsel çalışmalar, gün ışığının gözün uzamasını baskılayan dopamin salınımını desteklediğini gösteriyor. Dört duvar arasında, çoğunlukla yapay ışık altında büyüyen çocuklarda miyopi riski belirgin şekilde artıyor. Uzmanlara göre günde en az 2 saat açık havada gün ışığına maruz kalmak, miyopi gelişme riskini anlamlı ölçüde azaltabiliyor. Ekran alışkanlıklarıyla ilgili ekran süresi limitleri yazımıza da göz atabilirsiniz.
Çocuklarda miyopi hangi belirtilerle anlaşılır?
Çocuklar görme sorunlarını çoğu zaman fark edip ifade edemiyor. Bu nedenle ebeveynlerin şu davranış değişikliklerine dikkat etmesi gerekiyor:
- Televizyona ya da tahtaya yaklaşma isteği
- Gözleri kısarak bakma
- Baş ağrısı şikâyeti
- Ders sırasında dikkat dağınıklığı
- Kitabı ya da ekranı çok yakından tutma
Bu bulguların varlığında göz muayenesinin geciktirilmemesi öneriliyor.
Miyopiyi önlemek için ebeveynlere 3 altın kural
Düzenli ekran molası: Uzun süreli yakın odaklanma, göz kaslarının sürekli kasılı kalmasına ve göz yorgunluğunun artmasına neden olabiliyor. Uzmanlar, her 20 dakikalık ekran kullanımının ardından en az 20 saniye boyunca uzağa bakılmasını öneriyor. Ekran sürelerinin yaşa uygun şekilde sınırlandırılması ve kesintisiz uzun kullanımın önlenmesi de öneriler arasında.
Oda aydınlatması: Loş ortamlarda uzun süre yakın mesafeye odaklanmak göz yorgunluğunu artırabiliyor. Işığın doğrudan göze gelmemesi, ancak çalışma yüzeyini homojen şekilde aydınlatması gerekiyor. Önal, “Çocukların ders çalıştığı ortam ne çok loş ne de göz kamaştıracak kadar parlak olmalıdır. Uygun aydınlatma, yakın çalışma sırasında gözlerin daha az yorulmasına yardımcı olur ve görsel konforu destekler” diyor.
Yıllık düzenli göz muayenesi: “Çocuklar ‘göremiyorum’ demez; dünyayı gördükleri gibi normal sanırlar” diyen Önal, özellikle okul öncesi dönemden itibaren yılda en az bir kez kapsamlı göz taraması yapılmasının erken tanı açısından hayati olduğunu vurguluyor.
Çocuklarda miyopi erken fark edilirse kontrol altına alınabilir
Önal’a göre erken dönemde tespit edilen vakalarda uygun takip ve yaşam düzenlemeleriyle numara artış hızı yavaşlatılabiliyor: “Çocukluk çağında başlayan miyopi, ilerleyen yaşlarda yüksek numaralara ulaşabilir. Ancak erken farkındalık, düzenli takip ve doğru ekran alışkanlıklarıyla bu süreci kontrol altına almak mümkündür. Ebeveynlerin bilinçli yaklaşımı, çocukların gelecekteki göz sağlığı için kritik rol oynar.”
Çocuklarda miyopi hakkında sık sorulan sorular
Tablet kullanımı çocuklarda miyopiye yol açar mı?
Op. Dr. Ayhan Önal’a göre tek suçlu ekran ışığı değil; asıl tetikleyici uzun süre yakın mesafeye odaklanma ve yetersiz gün ışığı. Yoğun tablet kullanımı gözün yanlış bir gelişim rotasına girmesine neden olabiliyor.
Çocuklar günde ne kadar açık havada kalmalı?
Uzmanlara göre günde en az 2 saat açık havada gün ışığına maruz kalmak miyopi gelişme riskini anlamlı ölçüde azaltabiliyor.
Çocuklarda göz muayenesi ne sıklıkla yapılmalı?
Okul öncesi dönemden itibaren yılda en az bir kez kapsamlı göz taraması öneriliyor.
Görüş: Op. Dr. Ayhan Önal, Göz Hastalıkları Uzmanı, Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi
Kaynaklar
