Akne çoğu zaman yalnızca hormonlara ya da genetiğe bağlanıyor; oysa yüzü sık yıkamak, sivilceleri sıkmak, telefon ekranını temizlememek ya da yastık kılıfını günlerce değiştirmemek gibi sıradan alışkanlıklar da akneyi tetikleyebiliyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Ayşenur Şam Sarı, “Cilt bakımında yapılan yanlışlar, beslenme alışkanlıkları ya da normal görünen günlük davranışlar akne oluşumunda etkili olabilir” diyor.
Akne nedir, neden oluşur?
Akne, kıl foliküllerini ve yağ bezlerini etkileyen kronik bir deri hastalığı. Oluşumunda yağ (sebum) üretiminin artması, gözeneklerin tıkanması, Cutibacterium acnes adlı bakterinin çoğalması ve iltihap gelişmesi rol oynuyor. Akne yalnızca yüzde değil; sırt, göğüs, omuz ve boyunda da görülebiliyor ve yalnızca ergenlik dönemine özgü değil, erişkinlerde de sık karşılaşılıyor.
Şam Sarı’ya göre hormonlar ve genetik yatkınlığın yanı sıra stres, bazı ilaçlar, yanlış kozmetik ürün kullanımı ve yaşam tarzı alışkanlıkları da aknenin ortaya çıkmasında ya da şiddetlenmesinde önemli rol oynuyor. Akneyi önlemenin yolu ise cildi aşırı temizlemek ya da kurutmak değil; cilt tipine uygun, nazik ve düzenli bir bakım rutini oluşturmak.
Akne için 10 öneri
1. Yüzünüzü çok sık yıkamayın
Cildi gün içinde defalarca yıkamak ya da alkollü sert temizleyiciler kullanmak cilt bariyerini zayıflatıyor; kuruyan cilt daha fazla sebum üretebiliyor. Yüzü sabah ve akşam nazik bir temizleyiciyle yıkamak, kese ve sert fırçalardan kaçınmak öneriliyor.
2. Sivilceleri sıkmayın
“Bu durum hem iyileşme süresini uzatır hem de kalıcı akne izi ve leke gelişme riskini artırır. Ayrıca ellerde bulunan bakteriler enfeksiyon riskini de yükseltebilir” diyen Şam Sarı, büyük ve ağrılı sivilceler için dermatoloğa başvurulmasını öneriyor.
3. Makyajı ciltte uzun süre tutmayın
Yoğun fondötenler ve yağ bazlı ürünler gözenekleri tıkayabiliyor. “Non-komedojenik” ibareli ürünler tercih edilmeli, makyaj gün sonunda mutlaka temizlenmeli ve fırçalar düzenli yıkanmalı.
4. Güneş koruyucusuz güneşe çıkmayın
Güneş başlangıçta akneyi kurutuyor gibi görünse de uzun vadede ciltte kalınlaşmaya, gözeneklerin tıkanmasına ve lekelerin koyulaşmasına yol açabiliyor. SPF 30-50 arası, jel ya da akışkan formdaki koruyucuları iki-üç saatte bir yenilemek öneriliyor.
5. Telefon ekranınızı temizleyin
Telefon ekranında yağ, makyaj kalıntısı ve bakteri birikiyor; telefonun uzun süre yanağa temas etmesi çene ve yanakta akneyi kolaylaştırabiliyor. Ekranı düzenli temizlemek, uzun görüşmelerde kulaklık ya da hoparlör kullanmak faydalı.
6. Terledikten sonra cildinizi temizleyin
Ter tek başına akne yapmıyor, ancak yağ ve kirle birleşince gözenekleri tıkayabiliyor. Egzersiz sonrası kısa sürede duş almak ve terli kıyafetlerle uzun süre kalmamak sırt, omuz ve göğüsteki akneyi azaltabiliyor.
7. Yastık kılıfı ve havluları sık değiştirin
Yastık kılıflarında yağ, ölü hücreler ve mikroorganizmalar birikiyor. Kılıfları haftada en az bir-iki kez değiştirmek, yüz havlusunu sık yıkamak ve ortak kullanmamak öneriliyor.
8. Saç ürünlerini yüzden uzak tutun
Saç yağları ve şekillendiriciler alın ve şakak bölgesindeki gözenekleri tıkayabiliyor. Ürünleri uyguladıktan sonra yüzü temizlemek fayda sağlıyor.
9. Yüksek glisemik beslenmeden kaçının
“Şekerli içecekler, beyaz unlu gıdalar ve sık tüketilen ultra işlenmiş besinler insülin ve IGF-1 düzeylerini artırarak yağ bezlerinin daha fazla çalışmasına neden olabilir. Bilimsel çalışmalar özellikle yüksek glisemik yükün akneyi kötüleştirebildiğini göstermektedir” diyor Şam Sarı.
10. Stres ve uykusuzluktan uzak durun
Yoğun stres ve yetersiz uyku kortizol gibi hormonların düzeyini değiştirerek yağ üretimini artırabiliyor ve mevcut aknelerin alevlenmesine yol açabiliyor. Düzenli uyku, yürüyüş, egzersiz ve nefes çalışmaları öneriliyor. Tedavide sık yapılan hatalar için akne tedavisinde yaygın hatalar yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Akne neden olur?
Yağ üretiminin artması, gözeneklerin tıkanması, bakterilerin çoğalması ve iltihap akneye yol açıyor. Hormonlar ve genetiğin yanında stres, bazı ilaçlar, kozmetikler ve günlük alışkanlıklar da etkili.
Yüzü sık yıkamak akneyi azaltır mı?
Dr. Ayşenur Şam Sarı’ya göre hayır. Sık yıkamak cilt bariyerini zayıflatıp yağ üretimini artırabiliyor; günde iki kez nazik temizlik yeterli.
Beslenme akneyi etkiler mi?
Şekerli içecekler, beyaz un ve ultra işlenmiş gıdalar gibi yüksek glisemik yüklü beslenme akneyi kötüleştirebiliyor.
Akne yalnızca yüzde mi çıkar?
Hayır. Akne sırt, göğüs, omuz ve boyunda da görülebiliyor.
