Üre nefes testi, mide ağrısı, yanma, şişkinlik, hazımsızlık ve uzun süren reflü gibi şikayetlerin altında yatabilen Helicobacter pylori (H. pylori) bakterisini değerlendirmek için kullanılan tanı yöntemlerinden biri. Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Halil Genç, mide şikayetlerinin nedeninin doğru yöntemlerle araştırılmasının uygun tedavi planlaması açısından önem taşıdığını vurguluyor.
Midenin asidik ortamında yaşayabilen bakteri
Doç. Dr. Genç’e göre Helicobacter pylori toplumda oldukça yaygın görülebiliyor; ancak her taşıyıcı belirti göstermiyor. Mide asidi dışarıdan gelen mikroorganizmaları yok edecek kadar güçlü. H. pylori ise salgıladığı üreaz enzimi sayesinde çevresinde koruyucu bir alkali kalkan oluşturuyor ve bu asidik ortamda yıllarca yaşayabiliyor. Zamanla mide astarına yerleşerek gastrit ve ülsere yol açabiliyor.
Girişimsel işlem gerektirmeyen bir test
Doç. Dr. Genç, uygun hasta grubunda üre nefes testinin aktif H. pylori enfeksiyonunun değerlendirilmesinde sık başvurulan yöntemlerden biri olduğunu belirtiyor. Test; cerrahi müdahale, iğne veya endoskopi gerektirmeden bakterinin varlığını değerlendirebiliyor ve hastalara konforlu bir tanı süreci sunuyor. Yemekten sonra yaşanan şişkinlik şikayetlerine dair Dispepsi nedir? başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz.
Üre nefes testi nasıl çalışıyor?
Test, bakterinin salgıladığı enzimin faaliyetini ölçmeye dayanıyor:
- Hastaya radyoaktif olmayan, işaretli karbon içeren özel bir sıvı içiriliyor.
- Midede bakteri varsa bu sıvıyı parçalayarak işaretli karbondioksit gazı açığa çıkarıyor.
- Kana geçen bu gaz akciğerler yoluyla nefesle dışarı atılıyor.
- Nefes örneğindeki karbon miktarı analiz edilerek bakterinin varlığı saptanıyor.
Ağrısız olan işlemde hasta yalnızca özel torbalara üflüyor. İlk nefes örneği, solüsyonun içilmesi, kısa bir bekleme ve ikinci nefes örneğiyle süreç yaklaşık 30-45 dakikada tamamlanıyor. Doç. Dr. Genç’e göre karbon-13 molekülü doğal bir element olduğu için radyasyon riski taşımıyor ve test doktor gözetiminde çocuklarda, hamilelerde ve emziren annelerde de uygulanabiliyor.
Doğru sonuç için bu kurallara dikkat
Testin güvenilirliği, hazırlık kurallarına uyulmasıyla doğrudan ilişkili. Doç. Dr. Genç’in aktardığı kurallar şöyle:
- Açlık: Test öncesinde en az 4-6 saatlik (ideali 12 saat) tam açlık gerekiyor. Test sabahı su dahil hiçbir şey tüketilmemeli, sakız çiğnenmemeli.
- İlaçlar: Sonucu yanıltabileceği için antibiyotiklerin testten en az 4-6 hafta, mide koruyucu (PPI) ve antiasit ilaçların ise en az 2 hafta önce hekim kontrolünde bırakılmış olması gerekiyor.
- Sigara ve hijyen: Testten önceki son 3 saat sigara içilmemeli; hemen öncesinde diş fırçalanmamalı veya gargara yapılmamalı.
Tedavi sonrası takipte de kullanılıyor
Test sonucu pozitif çıkarsa gastroenteroloji uzmanı tarafından bakteriyi yok etmeye (eradikasyon) yönelik kişiye özel bir antibiyotik ve mide koruyucu tedavi planlanıyor. Üre nefes testi, tedavi bittikten en az 4 hafta sonra bakterinin temizlenip temizlenmediğini kontrol etmek için de tekrar uygulanabiliyor.
Doç. Dr. Halil Genç şu değerlendirmede bulunuyor: “Mide ağrısı, yanma, şişkinlik ve hazımsızlık gibi yakınmaların birçok farklı nedeni olabilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakılarak tanı koymak doğru değildir. Uygun hastalarda kullanılan üre nefes testi, Helicobacter pylori enfeksiyonunun değerlendirilmesine yardımcı olan güvenilir tanı yöntemlerinden biridir. Hangi testin gerekli olduğuna ve tedavi planına ise hastanın klinik değerlendirmesi sonrasında hekim karar vermelidir.”
Sık sorulan sorular
Üre nefes testi ne için yapılır?
Mide şikayetlerine yol açabilen Helicobacter pylori enfeksiyonunun değerlendirilmesi ve tedavi sonrası bakterinin temizlenip temizlenmediğinin kontrolü için yapılır.
Üre nefes testi ne kadar sürer?
İlk nefes örneği, solüsyonun içilmesi, kısa bir bekleme ve ikinci nefes örneğiyle yaklaşık 30-45 dakikada tamamlanır.
Üre nefes testinden önce nelere dikkat edilmeli?
En az 4-6 saat açlık gerekir; test sabahı su dahil hiçbir şey tüketilmemelidir. Antibiyotikler ve mide koruyucu ilaçlar hekim kontrolünde belirli süre önce bırakılmalı, son 3 saat sigara içilmemelidir.
H. pylori her zaman belirti verir mi?
Hayır. Doç. Dr. Genç’e göre bakteri toplumda yaygın görülebilir ancak her taşıyıcı belirti göstermez.
