Bebeklerden yaşlılara her yaşta görülebilen burun tıkanıklığı, günlük yaşamı olumsuz etkileyen yaygın sorunlardan biri. Ancak onu yalnızca nezle, grip ya da alerji gibi geçici nedenlere bağlamak yanıltıcı olabiliyor. Üstelik eczaneden gelişigüzel alınan bazı burun spreyleri, uzun dönemde tıkanıklığın asıl nedeni haline gelebiliyor.
Acıbadem Bakırköy Hastanesi Kulak Burun Boğaz (KBB) Hastalıkları Uzmanı Dr. Artunç Kaan Turanoğlu, uzun süren ya da sık tekrarlayan tıkanıklıkta altta yatan nedenin mutlaka araştırılması gerektiğini söylüyor:
“Burun tıkanıklığı çoğu zaman basit ve geçici bir sorun olabilse de, uzun sürmesi veya sık tekrarlaması durumunda altında yatan nedenin araştırılması gerekir. Bazen yaşam tarzındaki bazı alışkanlıklar, çevresel koşullar veya burunda yapısal bir problem de nefes almayı güçleştirebilir.”
Burun açıcı spreyleri gelişigüzel kullanmayın
Dr. Turanoğlu, doktora danışmadan ve uzun süre burun spreyi kullanmanın toplumda çok yaygın ve tehlikeli bir alışkanlık olduğunu vurguluyor:
“Burun spreyleri, bazen de burun tıkanıklığının temel nedeni olabiliyor! Burun açıcı bazı spreyler ilk etapta rahatlama sağlıyor ve hasta bundan dolayı çok mutlu oluyor. Ancak etkileri kısa süreli oluyor. Üstelik damar büzücü özellikteki burun açıcı spreylerin uzun süre ve kontrolsüz kullanılması, tersine burun tıkanıklığının artmasına ve bağımlılığa neden olabiliyor. Bu nedenle bu tür spreylerin doktorun önerisi doğrultusunda ve belirtilen kullanım süresine uyularak kullanılması; uzun süredir bu spreyleri kullanan hastaların da tedavileri için KBB uzmanına başvurmaları büyük önem taşıyor.”
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) yayımladığı, oksimetazolin içerikli bir burun spreyinin kullanma talimatında da “rebound” etkiden ve ilaca bağlı rinitten kaçınmak için ürünün arka arkaya 7 günden uzun süre kullanılmaması gerektiği belirtiliyor.
Burun tıkanıklığına karşı 5 etkili önlem
1. Burun temizliğini düzenli yapın
Burun içindeki salgıların yoğunlaşması ve kuruması tıkanıklık hissini artırabiliyor. Özellikle kuru havalarda burun içini nemli tutmak önemli. Uygun şekilde kullanılan serum fizyolojik veya tuzlu su içeren burun solüsyonları, salgıların temizlenmesine ve tıkanıklığın açılmasına yardımcı olabiliyor. Burnu sert ve basınçlı sümkürmek yerine nazikçe temizlemek ve burun içini tahriş etmemek gerekiyor.
2. Yeterli sıvı tüketin
Gün içinde yeterli su içmek vücudun sıvı dengesini korumaya yardımcı oluyor. Yeterli sıvı alımı burun salgılarının koyulaşmasını önlemeye destek olarak tıkanıklık hissini azaltabiliyor. Özellikle hastalık dönemlerinde ve sıcak havalarda sıvı tüketimine dikkat etmek önemli.
3. Altta yatan tıbbi nedeni gözden kaçırmayın
Burun tıkanıklığına fiziksel ya da tıbbi bir sorun yol açıyorsa kalıcı çözüm için önce bu nedenin belirlenmesi gerekiyor. Dr. Turanoğlu şöyle açıklıyor:
“Burun içinde septum deviasyonu olarak adlandırılan kıkırdak-kemik bölme eğriliği, burun etlerinin (konkaların) büyümesi, burun polipleri veya sinüzit, ve hatta bazen tümörler gibi tıbbi sorunlar da nefes almayı güçleştirebilir. Çocuklarda ise geniz etinin büyümesi burundan nefes almayı zorlaştıran önemli nedenlerden biri olabilir.”
Turanoğlu’ya göre şu durumlarda mutlaka bir KBB uzmanına başvurulmalı:
- Tıkanıklık uzun süredir devam ediyorsa
- Sürekli tekrarlıyorsa
- Tek tarafta belirginleşiyorsa
- Gece ağızdan nefes alma ya da horlama eşlik ediyorsa
Burun tıkanıklığına yol açan nedenleri bu yazımızda, gece saatlerinde neden arttığını ise burun tıkanıklığı ve uyku yazımızda ele almıştık.
4. Ortamdaki havanın çok kuru olmamasına dikkat edin
Burun mukozasının görevlerinden biri soluduğumuz havayı nemlendirmek. Aşırı kuru hava mukozanın kurumasına ve tahriş olmasına yol açarak tıkanıklığı artırabiliyor. Yaşam alanlarını düzenli havalandırmak ve ortamın aşırı kuru olmamasına dikkat etmek faydalı. Ancak nemin gereğinden fazla artırılması da küf ve akar gibi alerjenlerin çoğalmasına zemin hazırlayabileceği için nem oranını yüzde 40-60 arasında tutmak öneriliyor.
5. Alerjiyi tetikleyen etkenlerden uzak durun
Burun tıkanıklığının önemli nedenlerinden biri de alerjik rinit. Polen, ev tozu akarları, hayvan tüyleri ve küf gibi alerjenler hassas kişilerde tıkanıklık, hapşırma, burun akıntısı ve kaşıntıya yol açabiliyor. Tıkanıklık belirli ortamlarda ya da belirli dönemlerde tekrarlıyorsa alerji ihtimali göz önünde bulundurulmalı ve tetikleyicilerden mümkün olduğunca uzak durulmalı.
Burun tıkanıklığı hakkında sık sorulan sorular
Burun spreyi bağımlılık yapar mı?
Damar büzücü etkili burun açıcı spreyler uzun süre ve kontrolsüz kullanıldığında tıkanıklığı artırabiliyor ve bağımlılığa yol açabiliyor. Bu spreyler doktor önerisiyle ve belirtilen kullanım süresine uyularak kullanılmalı.
Burun açıcı sprey kaç gün kullanılır?
Kullanım süresi ürüne ve hekim önerisine göre değişiyor. Oksimetazolin içerikli bir ürünün kullanma talimatında arka arkaya 7 günden uzun kullanılmaması gerektiği belirtiliyor.
Burun tıkanıklığına ne iyi gelir?
Serum fizyolojik veya tuzlu su solüsyonlarıyla burun temizliği, yeterli sıvı tüketimi, ortam neminin yüzde 40-60 arasında tutulması ve alerjenlerden uzak durmak rahatlatabiliyor.
Tek taraflı burun tıkanıklığı neden olur?
Septum eğriliği, polip ya da daha nadir olarak tümör gibi yapısal sorunlar tek taraflı tıkanıklığa yol açabiliyor. Bu durumda KBB uzmanına başvurulmalı.
Çocuklarda burun tıkanıklığı neden olur?
Çocuklarda geniz etinin büyümesi burundan nefes almayı zorlaştıran önemli nedenlerden biri.
Kaynaklar:
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK), oksimetazolin içerikli burun spreyi kullanma talimatı
