Fast food iletişim, akıllı telefonlarla birlikte değişen iletişim alışkanlıklarını anlatan yeni bir benzetme. Gençlerin önemli bir kısmı gelen aramalara cevap vermek yerine kısa mesaj ya da sesli not göndermeyi tercih ediyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Genç yetişkinlerin iletişim tercihlerinin fast food tüketimini çağrıştırdığını söylemek mümkün. Hızlı, kısa, öz ve acele…” diyor. 35-54 yaş arasındaki bireylerin ise daha çok geleneksel telefon görüşmesini tercih ettiğini belirten Bal, teknolojinin sosyal ihtiyaçları karşılamada fırsat sunduğunu, ancak sağlıklı ilişkiler için dengenin korunması gerektiğini vurguluyor.
Konuşmak yerine mesaj atmak tercih ediliyor
Akıllı telefonlara güncellemeler geldikçe toplumun bu cihazları kullanma biçiminin de değiştiğini belirten Bal, dikkat çekici rakamlar paylaşıyor: “18-34 yaş grubundaki bireylerin dörtte biri telefon aramalarına hiç cevap vermiyor, görmezden geliyor. Yaklaşık yüzde 70’lik bir kesim arama yerine mesajı, yüzde 37’lik bir kesim ise sesli not göndermeyi tercih ediyor. İnsanların çok büyük bir kısmı da beklenmedik bir aramanın ‘kötü haber’ anlamına geldiğini düşünüyor.”
Genç yetişkinlerde fast food iletişim
Bal’a göre 35-54 yaş grubunda sesli not gönderenlerin sayısı az ve bu grup çoğunlukla geleneksel telefon görüşmesinden yana. Gençlerdeki tercihi ise şöyle yorumluyor: “Bu bir tercih olmakla birlikte değişen dünyanın hızlı temposuna uyum sağlamanın zorunlu bir göstergesi de olabilir. 18-34 yaş grubunun iletişim tercihlerine baktığımızda; arama yoluyla tek bir kişiyle iletişimde kalmak yerine, aynı anda kısa mesaj ve sesli not göndererek birden çok kişiyle haberleşmek daha cazip gelebilir.”
Mesajlar ve sesli notlar sıcak iletişimin yerini tutar mı?
Dar vakitler içinde yaşamaya alışan bireyler için uzun telefon görüşmelerinin artık bir lüks haline geldiğine dikkat çeken Bal, şu soruyu soruyor: “Acaba teknolojinin evrimiyle mi bireyler güncellemelere uyum sağlamak zorunda kalıyor; yoksa yetişememe, vakitsizlik gibi durumlardan dolayı ihtiyaç doğrultusunda mı fast food iletişim yöntemleri gelişiyor?”
Bal’a göre geleneksel telefon görüşmesinde eş zamanlı, karşılıklı bir alışveriş söz konusu: “Buradaki beklenti, duygu ve düşüncelerin karşı tarafa tam o anda aktarılması ve paylaşılması. Tek taraflı iletilen mesajlar ve sesli notlar sıcak iletişim ilkesini karşılamayabilir. Özellikle 35-54 yaş grubunun geleneksel görüşmeleri tercih etmesi; yaş ve deneyimin artmasıyla birlikte kişilerarası ilişkilerde daha seçici olunması ve ilişkilerin hissedilebilir olmasına duyulan ihtiyaçla açıklanabilir.”
Telefonu açmamak bir kaçınma yolu olabilir
Bal, tanıdık bir numaradan gelen beklenmedik aramanın, iletişim normalde sık olmadığı için kötü haber algısı yarattığını söylüyor: “Telefonu açmayan kişiler bunun bir çözüm olmadığını bilirken, bu kaçınmanın altında ‘ulaşmak isterse tekrar arar’ düşüncesinin yaygınlığı da yatabilir. Bu yaklaşım nihayetinde bir çözüm sağlamayacağı gibi, bireyin duygusal stresörlerle baş etme yolu da olabilir.”
Tanınmayan numaralardan gelen aramaların yanıtsız kalmasının ise istenmeyen kampanya aramalarına ve çeşitli dolandırıcılık yöntemlerine duyulan rahatsızlıktan kaynaklanabildiğini belirten Bal’ın değerlendirmesi, telefonla kurduğumuz ilişkinin yalnızca iletişim tarzıyla sınırlı olmadığını da gösteriyor. Telefondan uzak kalınca huzursuzluk yaşanması ise nomofobi olarak adlandırılıyor.
Teknolojide denge şart
Bal sözlerini şöyle tamamlıyor: “Sosyal bir varlık olan insan ‘öteki’ kavramına yani bir başkasına ihtiyaç duyarken, teknolojinin bu ihtiyacı karşılamaya sağladığı olanak aşikar. Hayatın her alanında olduğu gibi burada da dengeyi korumak uzun vadede sağlıklı ilişkiler inşa etmek için mühim mesele.”
Sık sorulan sorular
Fast food iletişim ne demek?
Hızlı, kısa, öz ve aceleci iletişim tarzını anlatan bir benzetme. Telefon görüşmesi yerine kısa mesaj ve sesli not gibi tek taraflı, hızlı yöntemlerin tercih edilmesini ifade ediyor.
Gençler neden telefon aramalarına cevap vermiyor?
Uzmana göre hızlı tempo, aynı anda birden çok kişiyle haberleşme isteği, beklenmedik aramaların kötü haber algısı yaratması ve dolandırıcılık ya da kampanya aramalarına duyulan rahatsızlık etkili olabiliyor.
Sesli not göndermek iletişimi zayıflatır mı?
Sesli notlar ve mesajlar pratik olsa da tek taraflı oldukları için eş zamanlı bir görüşmenin sağladığı sıcaklığı her zaman karşılamayabiliyor.
Hangi yaş grubu telefon görüşmesini tercih ediyor?
Uzmanın aktardığına göre 35-54 yaş grubu çoğunlukla geleneksel telefon görüşmesinden yana; bu grupta sesli not gönderenlerin oranı düşük.