Evlerde oluşan nem ve küf çoğu zaman yalnızca estetik bir sorun olarak görülse de solunum sistemi üzerinde çeşitli olumsuz etkilere yol açabiliyor. Yeterince havalandırılmayan, rutubetli ve su hasarı bulunan kapalı alanlarda çoğalan mantarlar, havaya yaydıkları sporlar aracılığıyla hassas kişilerde solunum şikayetlerini tetikleyebiliyor.
Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, özellikle alerjik hastalığı olanlar, astım hastaları, kronik akciğer hastalığı olanlar, çocuklar ve ileri yaştaki kişiler için küf maruziyetinin daha dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor.
Küf nedir ve havaya nasıl karışır?
Küf, yüksek nem ve yetersiz havalandırma olan her yerde hızla çoğalabilen mikroskobik bir mantar türü. Bu mantarlar üremek ve yayılmak için havaya “spor” adı verilen, gözle görülmeyen milyonlarca tohum bırakıyor. Bu sporlar hava akımıyla birlikte soluduğumuz havaya karışıyor.
Ev içinde nem oranı yüzde 60’ın üzerine çıktığında su sızıntıları, yalıtım sorunları ya da bodrum katı gibi karanlık alanlar sporlar için ideal bir üreme alanına dönüşüyor.
Küf sporları akciğerlere ulaştığında
Solunum yoluyla vücuda giren sporlar ve bunların ürettiği toksik maddeler, üst ve alt solunum yollarında koruyucu mekanizmaları aşarak tahrişe neden oluyor. Sağlıklı kişilerde uzun süreli maruziyet halsizlik ve hafif öksürüğe yol açabilirken, hassas bünyelerde ve kronik hastalığı olanlarda tablo çok daha ciddi olabiliyor:
- Alerjik reaksiyonlar ve sinüzit: Küf alerjisi olan kişilerde sürekli burun akıntısı, hapşırma nöbetleri, gözlerde kaşıntı ve kronik sinüzit sık görülüyor.
- Astım atakları: Mantar sporları, astım hastaları için en güçlü tetikleyicilerden biri. Havada yoğun spor bulunması astım ataklarının sıklığını ve şiddetini artırabiliyor; nefes darlığı ve hırıltılı solunuma yol açabiliyor.
- KOAH: Solunum kapasitesi zaten kısıtlı olan KOAH hastalarında küflü ortamlar akciğer enfeksiyonlarına zemin hazırlayabiliyor ve hastalığın seyrini olumsuz etkileyebiliyor.
- Alerjik bronkopulmoner aspergilloz (ABPA): Bağışıklık sistemi baskılanmış ya da kronik akciğer hastalığı olan kişilerde belirli mantar türleri akciğer dokusuna yerleşerek ciddi alerjik ve iltihabi reaksiyonlara neden olabiliyor.
Mantar alerjisinin belirtilerini ve korunma yollarını küf mantarı alerjisi yazımızda ayrıntılı olarak ele almıştık.
Küf için yüzeysel temizlik yeterli değil
Uzm. Dr. Bayrakçı’ya göre küf görülen alanların yalnızca boyanması ya da yüzeysel olarak temizlenmesi sorunu tamamen ortadan kaldırmayabiliyor. Küfün tekrar oluşmasını önlemek için su sızıntıları giderilmeli, ortam yeterince havalandırılmalı ve iç mekan nem oranı uygun seviyelerde tutulmalı. Yoğun lekelenmiş alanların temizliği sırasında havaya daha fazla spor yayılabileceği için koruyucu önlemler de alınmalı.
Türkiye Ulusal Allerji ve Klinik İmmünoloji Derneği de küf mantarı alerjisinden korunma önerilerinde banyo ve mutfağın sık havalandırılmasını, ıslak yüzeylerin kurulanmasını ve temizlik sırasında maske kullanılmasını öneriyor.
Solunum şikayetleri uzun sürüyorsa
Uzun süren öksürük, tekrarlayan hırıltılı solunum, nedeni açıklanamayan nefes darlığı ya da kapalı ortamlarda artan alerjik yakınmalar farklı solunum sistemi hastalıklarıyla ilişkili olabiliyor. Bu belirtiler varsa uygun değerlendirme ve gerekli tetkiklerin planlanması önem taşıyor.
Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı şöyle uyarıyor: “Ev ortamındaki nem ve küf yalnızca yapısal bir sorun olarak değerlendirilmemelidir. Solunum sistemi hastalığı bulunan bireylerde yaşam alanlarının düzenli havalandırılması, nem kontrolünün sağlanması ve küf oluşumunun önlenmesi, solunum sağlığının korunmasına katkı sağlayabilir. Uzun süren ve tekrarlayan solunum yakınmaları bulunan kişilerin uygun tıbbi değerlendirmeden geçmesi önemlidir.”
Küf hakkında sık sorulan sorular
Evdeki küf hangi hastalıkları tetikler?
Evdeki mantarlar; alerjik reaksiyonları, sinüziti ve astım ataklarını tetikleyebiliyor, KOAH’ın seyrini kötüleştirebiliyor. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde alerjik bronkopulmoner aspergilloza (ABPA) yol açabiliyor.
Küf hangi nem oranında çoğalır?
Ev içinde nem oranı yüzde 60’ın üzerine çıktığında, özellikle su sızıntısı ve yalıtım sorunu olan karanlık alanlar mantarlar için ideal üreme alanına dönüşüyor.
Küflü duvarı boyamak yeterli mi?
Hayır. Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı’ya göre su sızıntısı giderilmeden, havalandırma ve nem kontrolü sağlanmadan yapılan boya ya da yüzeysel temizlik sorunu çözmeyebiliyor.
