Oyun bağımlılığı her geçen gün yaygınlaşırken kişinin günlük hayatını, ilişkilerini ve işlevselliğini olumsuz etkileyen ciddi bir soruna dönüşebiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Cumali Aydın, kontrolsüz oyun oynamanın huzursuzluk, öfke nöbetleri ve sosyal izolasyon gibi sorunlara yol açabileceğini söylüyor. Aydın, şiddet içerikli oyunların depresyon ve şiddete karşı duyarsızlaşmayla ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor; ailelerin çocuklara doğru rol model olması ve 0-3 yaş aralığında tablet ve telefondan kaçınılması gerektiğini vurguluyor.
Oyun bağımlılığı nasıl başlıyor?
Aydın, oyun bağımlılığının son zamanlarda yaygın olarak görülen ve artmaya devam eden bir sorun olduğunu belirtiyor: “Toplu taşımada, evde veya misafirlikte insanlar vakit geçirmek için oyunlara yöneliyor. Bu durum bir süre sonra eğlencenin ötesine geçip kişinin hayatını ilişkilerini etkileyebiliyor.”
Uzmana göre zamanla oyunda geçirilen süre ayarlanamıyor ve sıklık artıyor: “Bu durum kontrol kaybı ve birçok sorunu da beraberinde getirebilir. Huzursuzluk, öfke nöbetleri ve kavgaya varabilen durumlarla hem fiziki hem de ruhsal olarak insanı etkileyebilir. Çocuklarda okulda derslerle ilgilenmeme, yetişkinler için aile hayatıyla ve iş hayatıyla ilgilenmeme gibi sorunları beraberinde getirir. Kişiler sorunların farkında olup davranışları sürdürmeye devam ederler. Oyun bağımlılığı arttıkça günlük yaşantısında bile oyunu düşünür ve bulunduğu ortamdan uzaklaşırlar.”
Yetişkinlerde oyun bağımlılığının belirtileri
Aydın, video oyunu bağımlılığı olan yetişkinlerde bazı sorunların sıkça görüldüğünü söylüyor: “Hayatlarının merkezinde oyunu koyarlar. Bir yere gidecekleri zaman ‘acaba orada oyun oynayabilir miyim?’ ya da biriyle görüşecekse ‘oyundan ne kaybederim ne kazanırım’ diye düşünürler. Yetişkinlerde daha çok ilişkisel problemler görülmeye başlanır.”
Şiddet içerikli oyunlar ve psikolojik etkiler
Uzman, video oyunu bağımlılarında görülen olumsuz psikolojik etkileri şöyle sıralıyor: “Şiddet içerikli oyunlarda depresyon sık görülebiliyor ve panik, stres ve kaygıyı da beraberinde getiriyor. Şiddete karşı duyarsızlaşma gerçekleşiyor ve bu ciddi sorun haline dönüşüyor. Asosyalleşme meydana geliyor. Özellikle çocuklarda gelişme dönemindeyken hareket etmeme nedeniyle bir süre sonra kilo alma sorunu ortaya çıkıyor.”
Ailelere öneri: 0-3 yaşta tablet ve telefon yok
Aydın, özellikle 0-3 yaş arasındaki çocuklara tablet ya da telefon verilmemesi konusunda uyarıyor. Uzman, çocukların sözlerden çok davranışlara önem verdiğini, bu nedenle ailelerin çocuklarına doğru örnek olması gerektiğini vurguluyor. Ekran kullanımını yasak yerine kurallarla yönetmenin yollarını çocuklarda ekran süresi yazımızda bulabilirsiniz.
Oyun bağımlılığı tanısı nasıl konuyor?
Aydın, oyun bağımlılığını belirlemeye yönelik bazı testler bulunduğunu, ancak bu testlerin tek başına “bağımlı” ya da “bağımlı değil” tanısı koymaya yetmediğini belirtiyor: “Uzmanların değerlendirmesi sonucu kesin tanı konulabilir.”
Sık sorulan sorular
Oyun bağımlılığının belirtileri nelerdir?
Oyunda geçirilen sürenin kontrol edilememesi, huzursuzluk, öfke nöbetleri, ders, iş ve aile hayatıyla ilgilenmeme, günlük hayatta sürekli oyunu düşünme ve sosyal ortamlardan uzaklaşma başlıca belirtiler arasında.
Şiddet içerikli oyunlar zararlı mı?
Uzmana göre şiddet içerikli oyunlarda depresyon, panik, stres ve kaygı sık görülebiliyor; şiddete karşı duyarsızlaşma ciddi bir soruna dönüşebiliyor.
Oyun bağımlılığı testle anlaşılır mı?
Testler yol gösterici olsa da tek başına tanı için yeterli değil. Kesin tanı ancak uzman değerlendirmesiyle konulabiliyor.