Ana Sayfa Psikoloji Sanal kumar gençliği tehdit ediyor: Ailelerin dikkat etmesi gereken işaretler

Sanal kumar gençliği tehdit ediyor: Ailelerin dikkat etmesi gereken işaretler

Sanal kumar, gençler arasında hızla yayılan ve ilk bakışta masum görünen mobil uygulamalar üzerinden ciddi bir bağımlılık riskine dönüşebiliyor. Renkli şekerleri eşleştirmeye ya da farklı kombinasyonlar yapmaya dayanan, üzerine bahis konulan oyunlar eğlence vaat etse de kısa sürede kontrol kaybına yol açabiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Sedef Koç Bal, “Bu oyunlar, beyinde dopamin salgısını artırarak ‘haz’ duygusunu tetikliyor. Üstelik bu haz arayışı sadece oyunda uzun süre vakit geçirmekle sınırlı kalmıyor; birçok kişi oyuna para yatırarak bu süreci daha da artırıyor” diyor.

Sanal kumar riskine karşı yatakta telefonuna bakan genç erkek

Renkli oyunlar sanal kumar tuzağına dönüşüyor

Bal’a göre dijitalleşmenin getirdiği kolay erişim ve akranlar arasındaki popülerlik, sanal kumar bağımlılığının önünü açıyor. Uzman, renkli ve eğlenceli arayüzlere sahip bazı mobil uygulamaların aslında bahis sistemi üzerine kurulu olduğunu belirtiyor: “Renkli şekerleri eşleştirme ya da farklı kombinasyonlar yapmaya dayanan ve üzerine bahis konulan oyunlar, şans oyunu gibi görünse de neden olduğu maddi kayıplar ve sorunlar nedeniyle sanal kumar bağımlılığını akla getiriyor.” Bal’ın şeker patlatma oyunlarına ilişkin daha önceki uyarılarını bu yazımızda okuyabilirsiniz.

Kaybettiklerini geri kazanma hırsı

Bal, gençleri bu oyunlara çeken en büyük etkenlerden birinin kazanma ve kaybetme arasındaki heyecan döngüsü olduğunu söylüyor: “Kazanma ve kaybetme arasındaki hızlı değişimler heyecan verse de, zamanla yaşanan kayıplar kişide ‘Kaybettiklerimi geri almalıyım’ düşüncesini doğurarak yeni bir hedef yaratıyor. Gençlerin bu oyunlara ilgisini canlı tutan bir diğer unsur ise akranları arasında popüler olması. Sosyal çevre, gençleri arkadaş grubuna uyum sağlamak ve dışlanmamak için benzer deneyimleri yaşamaya yönlendiriyor.”

Uzman, ailelerin çocuklarının dijital araçlarla geçirdiği süreden çok bu davranışın yol açtığı sorunları takip etmesi gerektiğini vurguluyor: “Sanal kumar bağımlılığı geliştiğinde, bireyin akademik, sosyal ve ailevi işlevselliği zayıflıyor.”

Ailelerin dikkat etmesi gereken belirtiler

Bal, ailelerin gözlemlemesi gereken kritik işaretleri şöyle sıralıyor:

  • Oyuna yatırılan bahisler nedeniyle kontrolsüz para harcaması ve sık sık ihtiyaç dışı para istenmesi
  • Cihazlarda geçirilen sürenin yaş grubu için önerilen sınırların üzerine çıkması
  • Akademik başarının düşmesi ve okul devamsızlığının artması
  • Keyif alınan aktivitelerden uzaklaşma
  • Aile ortamında daha az bulunma ya da evdeyken bile zihnin sürekli oyunda olması
  • Engellendiğini düşündüğü anlarda öfke ve tahammülsüzlük

Bağımlılık yerleşince yalan ve gizleme başlıyor

Bal’a göre kumar bağımlılığı yerleştiğinde kişi utanç ve suçluluk duygularının yanı sıra oyuna devam edebilmek için yalan söyleme ve gerçeği saklama davranışları gösterebiliyor. Uzman, bu aşamada profesyonel destek almanın zorunlu olduğunu belirtiyor.

Sanal kumar bağımlılığında tedavi ve aile desteği

Bal, çocuğun gelişim dönemine uygun, açık ve sağlıklı bir iletişim kurulmasının önemine dikkat çekiyor ve tedavinin kapsamını şöyle anlatıyor: “Tedavi sürecinin amacı yalnızca oyuna erişimi kısıtlamak değildir; davranışın altında yatan nedenleri değerlendirmek, gerekli görüldüğünde ilaç desteğine başvurmak, riskleri ve koruyucu önlemleri belirlemek, etkili baş etme yöntemleri geliştirmek ve finansal yönetim planı oluşturmak gibi kapsamlı bir süreç hedeflenir.”

Uzmana göre aile desteği bu süreçte kritik, ancak bu destek yanlış anlaşılmamalı: “Bu destek, sınırsız maddi yardım sağlamak ya da ortaya çıkan borçları kapatmak olarak anlaşılmamalıdır. Ailenin görevi, yapıcı sınırlar koymak, doğru iletişim kurmak ve tedavi sürecini güçlendirmektir.”

Sık sorulan sorular

Sanal kumar bağımlılığı nedir?

Bahis sistemine dayanan dijital oyunlarda kontrolsüz zaman ve para harcanmasıyla gelişen, akademik, sosyal ve ailevi işlevselliği bozan bir bağımlılık türü.

Hangi oyunlar sanal kumar riski taşır?

Uzmana göre renkli ve eğlenceli görünen, şeker eşleştirme ya da kombinasyon yapmaya dayanıp üzerine bahis konulan mobil oyunlar risk taşıyor.

Çocuğumun sanal kumar oynadığını nasıl anlarım?

Sık sık ihtiyaç dışı para istemesi, kontrolsüz harcamalar, okul başarısında düşüş, devamsızlık, keyif aldığı etkinliklerden uzaklaşma ve engellendiğinde öfke göstermesi uyarı işaretleri arasında.

Aileler çocuklarının kumar borcunu ödemeli mi?

Uzman, aile desteğinin sınırsız maddi yardım ya da borçları kapatmak olarak anlaşılmaması gerektiğini; yapıcı sınırlar koymanın ve tedaviyi desteklemenin önemli olduğunu vurguluyor.

Kaynaklar

Sanal kumar algoritmaları: “Kazandım” hissi bile hesaplanmış

Editor
İndigo Dergisi Editör – Haber Merkezi, 2005 yılından bu yana yayında olan bağımsız dijital medya kuruluşu İndigo Dergisi'nin (indigodergisi.com) haber ve güncel içerik ekibidir. İstanbul merkezli ekip, gündem, ekonomi, sağlık, bilim, teknoloji ve yaşam alanlarında araştırmaya dayalı haberler, açıklayıcı içerikler ve rehberler hazırlar. "Editör" imzasıyla bugüne kadar 26.500’ü aşkın içerik yayımlanmıştır. "Editör" imzası tek bir kişiyi değil, İndigo Dergisi Yazı İşleri bünyesinde çalışan editör ekibini temsil eder. Bu imzayla yayımlanan her içerik araştırma, yazım, doğrulama ve editoryal kontrol aşamalarından geçer ve ortak bir ekip çalışmasının ürünüdür. Ekip, Yönetici Editör ve yayın yönetimi altında çalışır. Editör – Haber Merkezi, okurun kararlarını doğrudan etkileyebilecek sağlık, beslenme ve finans konularında ek özen gösterir. Bu alanlardaki içerikler güncel bilimsel verilere ve resmi kaynaklara dayanır. İndigo Dergisi hiçbir siyasi parti, ideoloji, dini oluşum ya da çıkar grubuyla bağlantılı değildir. Editör Masası, Basın Konseyi'nin Basın Meslek İlkeleri'ne uymayı taahhüt eder. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi'ni ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ni benimser. Irk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi görüş, köken ya da ekonomik durum gözetmeksizin herkesin eşitliğini esas alır. Ayrımcı ve yanıltıcı içeriğe yer vermez. Köşe yazılarındaki görüşler yazarlarına aittir; Editör Masası habere ve bilgiye dayalı içeriklerden sorumludur.