Bipolar belirtileri neler? Manik depresif bozukluk nedir?

Bipolar bozukluk nedir? Belirtileri neler? Ergenlikte ve yetişkinlerde farklı işaretleri olan bipolar bozukluk hakkında en çok merak edilen sorular…

Bipolar belirtileri neler? Manik depresif bozukluk nedir?

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Emel Sarı Gökten, “iki uçlu bozukluk” ya da “manik depresif bozukluk” olarak da adlandırılan Bipolar Afektif Bozuklukta kişinin duygu durumunda normalden belirgin sapmalar meydana geldiğini, hastalığın ergenlik döneminde de görülebildiğini söyledi.

Yetişkinlerden farklı şekilde görülüyor

Bipolar Afektif Bozukluğun ergenlerde yaklaşık %1 oranında görüldüğünü ifade eden Yrd. Doç. Dr. Emel Sarı Gökten, “Ergenlik döneminde belirtiler Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ya da davranım bozukluğu belirtileriyle karışabilir” dedi.

Ergenlik dönemindeki Bipolar Bozukluğun erişkinlikten farklı olduğunu da kaydeden Doç.Dr. Emel Sarı Gökten, bu farklılıkları da şöyle sıraladı:

Daha hızlı döngülüdür. Ataklar daha çok mixt tipte (depresif ve manik belirtiler aynı anda) görülür. İrritabilite (sinirlilik, kolay tepki verme) önde giden belirtidir. Dikkat bozuklukları ile karşı gelme belirtileri eşlik eder. Kronik gidişlidir, ataklar arasında normal dönemler olmayabilir.

Ergenlik döneminde manide, erişkinde olduğu gibi sebepsiz yere mutlu olma hali (öfori) görülmeyebilir. Daha sıklıkla görülen belirti; sinirlilik ile ani öfkelenme ve tepki verme halidir. Yaş ilerledikçe Bipolar Bozukluk manik atağında yetişkinlikteki gibi öfori (sebepsiz mutlu olma hali) görülme sıklığı artar. Hem depresyon hem de mani belirtilerinin bir arada olduğu mixt tipte mani atağı çocuklarda daha sık görülür.

Bipolar bozukluğun DEHB ile ortak özellikleri çok

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Bipolar Bozukluğun dikkat dağınıklığı, dürtüsellik ve aşırı hareketlilik gibi birbirine benzeyen birçok özelliği var.

Bipolar Bozukluk birkaç ayırt edici özelliğe sahiptir. Gerçeği değerlendirme bozuklukları, depresyon, gerginlik, uyarılmışlık, duygudurum dalgalanmaları, büyüklenmecilik, uygunsuz duygu ifadesi belirtileri Bipolar Bozuklukta daha çok görülür.

Davranım bozukluğunun belirtileriyle de benzerlik gösterir. Örneğin, dürtüsellik, çalma davranışı, madde kötüye kullanımı, kurallara uymama ve çabuk öfkelenme her iki bozuklukta da sıktır.

EKT tedavisi, ağır depresyon tablosunun yanı sıra, hızlı düzelme istenen ağır manik ataklarda, şizofreninin alevlenme dönemlerinde de uygulanır.

Bipolar Bozuklukta koruyucu tedavi önemli

Manik atak tedavisinde hastanın genellikle hastaneye yatırılması gerektiğini belirten Gökten, koruyucu tedavinin önemini vurgulayarak şunları söyledi:

Tedaviye başlamadan önce biyokimyasal değerlendirme yani kan sayımı, karaciğer fonksiyon testleri, tiroid hormon testleri gibi analizler yapılır. İlaç ya da madde kullanım öyküsü, olası tıbbi hastalıklar sorgulanır. İlaçlarla hasta genellikle 2-4 hafta içinde tam veya tama yakın düzelme gösterir.

Bipolar Bozuklukta tedavide asıl önemli nokta koruyucu tedavidir. Çünkü ataklar geçicidir ama tekrarlama riski her zaman vardır. Bipolar Bozukluğun koruyucu tedavisinde kullanılan ilaçlara “duygudurum düzenleyicileri” adı verilmektedir.

İlk atakta BAB tanısı koymak zor olabilir, duygudurum düzenleyicileri atak sonrasında koruyucu amaçlı kullanıldığı için, bazı durumlarda bu ilaçlara başlamak için ikinci atak beklenebilir. Akut dönemde bazı ilaçlar (özellikle antipsikotikler ve anksiyolitikler) kullanılabilir. Antidepresan kullanımı varsa kesilir.

Eşlik eden belirtilere göre örneğin uyku sorunları, agresyon, belirgin dikkat ve öğrenme sorunları ortaya çıkarsa ek ilaç tedavileri uygulanabilir. Karışık tipte bir atak söz konusu ise, depresyon belirtileri olmasına karşın, antidepresan kullanımından kaçınılır.

İlaç tedavisine ek olarak bireysel psikoterapi, aile terapisi, aile eğitimi, bilişsel davranışçı terapiler de tedaviye eklenebilir. BAB tedavisinde en önemli konulardan birisi atakların önlenmesidir. Atakların başlangıç belirtilerinin tanınması ve zaman kaybetmeden psikiyatri kontrolüne gidilmesi koruyucu tedavide esastır.”

Ani iç duygular; bir gün neşeli, bir gün hüzünlü ruh hali, bir an çok hareketli, sonra tamamen bitkin... Toplumun yüzde 3'ünde görünen Bipolar bozukluk nedir?

 

Bilgi edinin ve gerçekçi olun

Yrd. Doç. Dr. Emel Sarı Gökten, Bipolar Afektif Bozukluk tanısı alan bir ergenin ailesine ve yakınlarına da önemli tavsiyelerde bulundu. Gökten, önerilerini şöyle sıraladı:

  1. Öncelikle BAB hakkında olabildiğince bilgi edinin. Kanıta dayalı ve derinlemesine bilgilendirmeyi amaçlayan kaynaklar edinmek konusunda doktorunuza başvurun.

2. Uzmanlardan yardım almayı, gerektiğinde danışmayı ihmal etmeyin.

3. Hayatınızdaki stres etkenlerinin sayısını azaltmaya çalışın. Artan stres faktörleri hem BAB gidişini olumsuz etkiler, hem de hastalığın tedavisini güçleştirir.

Uykusuzluk ve madde kullanımına dikkat!

4. Uykusuzluk, esrar gibi madde kullanımı manik atağı tetikleyebilir. Bu tür riskleri kontrol etmeye özen gösterin.

5. Gerçekçi beklentiler içine olun. BAB ataklar halinde giden kronik süreçli ve oldukça zorlayıcı bir hastalık olabilir ve her türlü tedaviye rağmen belirtiler tümüyle ortadan kalkmayabilir. Bu nedenle mükemmele değil, daha iyiye odaklanın.

6. Kendinizi ihmal etmeyin. Sizin ruhsal ve fiziksel sağlığınız yerinde olmadan BAB tanısı almış olan yakınınıza da yeterince yardımcı olamayabilirsiniz. Öte yandan, sizin yaşadığınız sıkıntılar ona olumsuz yansıyabilir.

7. Tedaviyi aksatmadan sürdürmesi konusunda dikkatli olun.

8. İlaçların olası etki ve yan etkileri hakkında bilgi edinin ve bu etkileri gözlemleyin, not alın.

9. Acil durumlarla ilgili bir eylem planınız olsun. Bazen beklenmedik belirtiler ya da ilaç yan etkileri olabilir. Bu durumda arayabileceğiniz ya da başvurabileceğiniz bir klinik olmalı. Bu olası durumlarla ilgili ne yapmanız gerektiğini önceden doktorunuza sorabilirsiniz.

Şizofreni kimlerde görülür? Sebepleri nelerdir?