İş deneyimi beklentisi, kariyerinin başındaki gençler için bir kısır döngüye dönüşebiliyor: İş bulmak için deneyim, deneyim kazanmak için ise bir işe ihtiyaç duyuluyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun araştırması, işverenlerin yüzde 81’inin adayların becerilerini değerlendirirken iş deneyiminden yararlanmayı sürdüreceğini ortaya koyuyor. NEFA Gençlik ve Ticaret Platformu Kurucusu ve Medar İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Konuralp Yılmaz, ilk işe geçişte gençlerin öğrenme potansiyelinin ve eğitim döneminde ürettikleri çalışmaların da dikkate alınması gerektiğini söylüyor.
İşverenlerin yüzde 81’i iş deneyimine bakıyor
Dünya Ekonomik Forumu’nun İşlerin Geleceği 2025 raporuna göre araştırmaya katılan işverenlerin yüzde 81’i, 2025-2030 döneminde adayların becerilerini değerlendirmek için iş deneyimini kullanmayı sürdüreceğini belirtiyor. Doğrudan beceri değerlendirmelerinden yararlanmayı öngörenlerin oranı ise yüzde 48. Bu bulgular, iş deneyimi olmayan gençlerin eğitim boyunca kazandıkları yetkinlikleri somut çalışmalarla gösterebilmesinin önemini gündeme getiriyor.
“İlk iş, deneyim kazanılacak bir başlangıç olmalı”
Deneyim beklentisinin başlangıç pozisyonlarının niteliğiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Yılmaz, şu değerlendirmede bulundu: “İşverenlerin işe hazır adaylarla çalışmak istemesi anlaşılır bir beklenti. Ancak ilk işini arayan bir gençten, daha önce aynı sorumluluğu üstlenmiş bir çalışanla aynı birikimi beklediğimizde başlangıç fırsatlarını daraltıyoruz. İlk iş, gençlerin deneyim kazanacağı bir alan da olmalı. Adayın öğrenme isteğini, problem çözme yaklaşımını ve sorumluluk alma becerisini görebilen değerlendirme süreçlerine ihtiyaç var.”
Mezunların ilk işe geçişte yaşadığı zorlukları ilk iş bulma süresinin 14,2 aya çıktığı haberimizde de ele almıştık.
İş deneyimine erişimde stajın niteliği belirleyici
ABD merkezli Ulusal Üniversiteler ve İşverenler Birliği’nin (NACE) 2024 Öğrenci Araştırması, ücretli staj yapan öğrencilerin mezuniyet öncesinde, ücretsiz staj yapan ya da hiç staj yapmayan öğrencilere göre ortalama daha fazla iş teklifi aldığını gösteriyor. NACE’nin Job Outlook 2024 araştırmasında ise işverenler, diğer nitelikleri eşit iki aday arasında seçim yaparken staj deneyimini en önemli ayırt edici unsur olarak görüyor.
Stajların açık öğrenme hedefleri, rehberlik ve geri bildirimle desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Yılmaz, “Gençlerin bir iş yerinde yalnızca bulunmasıyla, bir sürece katılarak sorumluluk üstlenmesi aynı şey değil. Stajın sonunda hangi beceriyi kazandığı, ne ürettiği ve nasıl bir geri bildirim aldığı açık olmalı. Ücretli ve erişilebilir staj olanaklarının yaygınlaşması, bu fırsatlardan daha fazla gencin yararlanabilmesi açısından da önemli” dedi.
“Özgeçmişteki süre kadar yapılan işe de bakılmalı”
Gençlerin eğitim döneminde yürüttükleri projelerin ve ekip çalışmalarının işe alımlarda daha görünür hale gelmesi gerektiğini belirten Yılmaz, şunları söyledi: “Bir öğrencinin geliştirdiği proje, bir ekip içinde üstlendiği görev ya da çözüm ürettiği bir problem, çalışma biçimine ilişkin değerli bilgiler verebilir. Bunlar profesyonel deneyimle aynı kapsamda olmayabilir; ancak adayın potansiyelini anlamak için dikkate alınmalıdır. Özgeçmişte kaç yıl yazdığı kadar, o kişinin ne yaptığına ve nasıl öğrendiğine de bakılmalı.”
Gençlerle iş dünyası arasındaki temas sürekli olmalı
Yılmaz, gençlik ve ticaret platformlarının bu süreçteki rolüne de değindi: “Gençlerin sektörleri tanıyabildiği, profesyonellere soru sorabildiği ve çalışmalarına geri bildirim alabildiği ortamların çoğalması gerekiyor. Bu temasların proje geliştirme ve birlikte üretme fırsatlarına dönüşmesi, eğitimden çalışma hayatına geçişi destekleyebilir. Gençlerden deneyim beklerken, o deneyimi kazanabilecekleri alanları açmak da ortak sorumluluğumuz.”
Sık sorulan sorular
İşverenler adayları değerlendirirken iş deneyimine ne kadar önem veriyor?
Dünya Ekonomik Forumu’nun İşlerin Geleceği 2025 raporuna göre işverenlerin yüzde 81’i 2025-2030 döneminde iş deneyimini kullanmayı sürdürecek.
Staj yapmak iş bulmayı kolaylaştırır mı?
NACE araştırmalarına göre ücretli staj yapan öğrenciler mezuniyet öncesinde ortalama daha fazla iş teklifi alıyor ve işverenler staj deneyimini önemli bir ayırt edici unsur olarak görüyor.
Hiç iş deneyimi olmayan bir genç kendini nasıl gösterebilir?
Mehmet Konuralp Yılmaz’a göre eğitim döneminde geliştirilen projeler, ekip içinde üstlenilen görevler ve çözülen problemler adayın potansiyeli hakkında fikir veriyor.
İyi bir staj nasıl olmalı?
Yılmaz, stajın açık öğrenme hedefleri, rehberlik ve geri bildirimle desteklenmesi ve sonunda hangi becerinin kazanıldığının belli olması gerektiğini söylüyor.
