Doğumdan sonraki ilk günlerde ağlama, huzursuzluk ve ani duygu değişimleri yaşamak çok yaygın. Peki bu tablo ne zaman geçici bir “annelik hüznü”, ne zaman doğum sonrası depresyon sayılır? Uzmanlara göre iki durumu birbirinden ayıran en önemli ölçüt, belirtilerin süresi.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Engin Emrem Beştepe, doğum sonrası kadınların yaşadığı hızlı psikolojik değişimlerin nedenlerini ve doğum sonrası hüznünün depresyondan nasıl ayırt edilebileceğini anlattı.
Doğum sonrası psikolojiyi birçok faktör şekillendiriyor
Prof. Dr. Beştepe’ye göre doğumdan sonra psikolojide hızlı değişim yaşanmasının en temel nedeni hormonlar:
“Progesteron ve östrojen gibi hormonlar aniden düşerken yerini prolaktin ve oksitosin gibi hormonlar alır. Yani bir hormon karmaşası yaşanır.”
Ancak hormonlar tek başına belirleyici değil. Beştepe, sosyal ve psikolojik etkenlerin de en az onlar kadar önemli olduğunu vurguluyor:
“Psikolojiyi belirleyen birçok faktör vardır. Sosyal çevre, sosyal destek, kişinin benlik saygısı, kendine olan inancı, bebekle ilgili yaklaşımı ve ona bakıp bakamayacağına dair düşünceleri doğum sonrası psikolojiyi olumlu ya da olumsuz yönde doğrudan etkiler.”
Doğum sonrası hüznü nedir? Kısa sürer, kendiliğinden geçer
Doğumun ardından görülen ani duygu değişiklikleri için Beştepe, “Buna tam olarak normal demiyoruz; ‘doğum sonrası hüznü’ (annelik hüznü) dediğimiz tabloya işaret eder.” diyor ve şöyle devam ediyor:
“Kadınların yaklaşık yüzde 80’i gibi yüksek bir oranında, yani dünyanın hemen her yerinde doğumun ilk beş gününde bu tablo yaşanır. Doğum son derece keyifli ve mutlu bir olay gibi görünse de endişe payı da oldukça yüksektir. ‘Doğum sağlıklı geçti mi?’, ‘Bebeğim iyi mi?’, ‘Ona bakabilecek miyim?’, ‘Bebeğimle iyi bir bağ kurabilecek miyim?’ gibi pek çok soru annenin aklını kurcalar.
Bu süreçte huzursuzluk, ağlama ve duyguların çok hızlı değişmesi, bir an ağlarken hemen ardından gülme görülebilir. Ancak bu belirtiler kısa sürelidir; üç ila beş gün sürer ve sonrasında kendiliğinden geçer.”
Doğum sonrası depresyon belirtileri: İki haftadan uzun sürüyorsa dikkat
Beştepe’ye göre doğum sonrası depresyon; ağlama, huzursuzluk, iç sıkıntısı, anksiyete nöbetleri ve bebeğe bakamama endişesi gibi belirtilerin uzun sürmesiyle kendini gösteriyor:
“Belirtiler iki haftadan uzun sürer ve kişinin işlevselliğini olumsuz etkilerse buna depresyon denir.”
Uzman, tanı sistemlerinde doğum sonrası depresyon için ayrı bir tanım bulunmadığını da hatırlatıyor:
“Majör depresyonun bir alt belirteci olarak ele alınır ve ilk dört haftalık süreci kapsar. Buna karşın kadın doğum ve psikiyatri kliniklerinin ortak klinik görüşü, tablonun altı aya kadar uzayabildiği yönündedir. Bebeğin doğumundan sonraki ilk altı ay içinde kadının ruhsal sıkıntılar yaşaması her zaman klinik dikkat gerektirir ve depresyon olasılığı oldukça yüksektir.”
Belirtilerin ayrıntıları için doğum sonrası depresyon belirtileri yazımıza da göz atabilirsiniz.
Doğum sonrası hüznü ile depresyon arasındaki farklar
- Görülme sıklığı: Doğum sonrası hüznü kadınların yaklaşık yüzde 80’inde görülür.
- Başlangıç: Hüzün genellikle doğumun ilk beş gününde ortaya çıkar.
- Süre: Hüzün üç ila beş gün sürer; depresyonda belirtiler iki haftadan uzun sürer.
- Şiddet: Depresyon çok daha şiddetlidir ve günlük işlevselliği bozar.
- Tedavi: Hüzün sosyal destekle atlatılabilir; depresyon tıbbi müdahale gerektirir.
Doğum sonrası depresyon tıbbi müdahale gerektirir
Prof. Dr. Beştepe iki tablo arasındaki temel farkı şöyle özetliyor:
“En temel fark, doğum sonrası depresyonun çok daha şiddetli olması ve daha uzun sürmesidir. Bu tabloya gerçek anlamda majör depresyon tanısı konulabilir. Doğum sonrası hüznü ise kısa sürer, kadınların büyük çoğunluğunda görülür, güçlü bir sosyal destek ve aile yardımıyla kolaylıkla atlatılabilir. Doğum sonrası depresyon ciddi bir tablodur, tıbbi müdahale gerektirir ve mutlaka bir psikiyatrist tarafından tedavi edilmelidir.”
Doğum sonrası depresyon hakkında sık sorulan sorular
Doğum sonrası hüznü ne kadar sürer?
Prof. Dr. Engin Emrem Beştepe’ye göre doğum sonrası hüznü genellikle doğumun ilk beş gününde başlar, üç ila beş gün sürer ve kendiliğinden geçer.
Doğum sonrası depresyon nasıl anlaşılır?
Ağlama, huzursuzluk, iç sıkıntısı, anksiyete ve bebeğe bakamama endişesi gibi belirtiler iki haftadan uzun sürüyor ve günlük işlevselliği olumsuz etkiliyorsa doğum sonrası depresyondan şüphelenilmelidir.
Doğum sonrası depresyon kaç ay sürebilir?
Tanı sistemlerinde ilk dört haftalık dönemi kapsasa da klinik görüş, tablonun altı aya kadar uzayabildiği yönünde. Doğumdan sonraki ilk altı ayda yaşanan ruhsal sıkıntılar her zaman dikkat gerektirir.
Doğum sonrası depresyonda kime başvurulmalı?
Doğum sonrası depresyon ciddi bir tablodur ve mutlaka bir psikiyatrist tarafından değerlendirilip tedavi edilmelidir.
Kaynaklar:
