Sabah yataktan kalkarken topuğa batan keskin ağrı, elde bir fincan tutarken bile dirsekte hissedilen sızı ya da geceleri uykuyu bölen kalça ağrısı… Memorial Sağlık Grubu Medstar Antalya Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Murat Köken, kronikleşen eklem ve tendon ağrılarında ameliyatın her zaman ilk seçenek olmadığını belirterek ameliyatsız yöntemlerden biri olan şok dalga tedavisi (ESWT) hakkında bilgi verdi.
Şok dalga tedavisi (ESWT) nedir?
Pek çok hasta aylarca geçmeyen inatçı ağrılar nedeniyle “Ameliyat olmam gerekiyor mu?” endişesiyle hastaneye başvuruyor. Doç. Dr. Köken’e göre Ekstrakorporeal Şok Dalga Tedavisi (ESWT) bu noktada cerrahiye gerek bırakmayan bir alternatif sunabiliyor. Yöntem, vücut dışında üretilen yüksek enerjili ses dalgalarının özel bir cihazla doğrudan ağrılı bölgeye odaklanması prensibiyle çalışıyor ve vücudun kendini onarma mekanizmasını harekete geçirmeyi amaçlıyor. TOTBİD Dergisi’nde yayımlanan bir derlemede de ortopedi ve travmatolojide şok dalga tedavisinin kullanım alanları ele alınıyor.
Şok dalgaları dokuda ne yapıyor?
Doç. Dr. Köken, kronikleşen ağrılarda vücudun o bölgedeki hasarı bir süre sonra adeta “unuttuğunu” ve iyileştirme çabasını bıraktığını söylüyor. Şok dalgaları dokunun derinlerine inerek şu etkileri oluşturuyor:
- Yeni damar oluşumu: Bölgedeki kan dolaşımını artırarak dokunun daha iyi oksijenlenmesini sağlıyor.
- Onarım mekanizması: Durmuş olan iyileşme sürecini yeniden tetikliyor.
- Kireçlenmelerin parçalanması: Tendonlardaki sertleşmiş yapıları mikro düzeyde parçalayarak vücut tarafından atılmasını kolaylaştırıyor.
Hangi sorunlarda kullanılıyor?
Doç. Dr. Köken’e göre ESWT, özellikle ilaç ve istirahate yanıt vermeyen üç ortopedik sorunda yüzde 70 ile 85 arasında başarı sağlıyor:
- Topuk dikeni ve plantar fasiit: Sabahları ilk adımlarda topukta şiddetli batma hissiyle kendini gösteren bu sorunda ayak tabanındaki gergin zarı esnetmeye ve ödemi çözmeye yardımcı oluyor.
- Tenisçi ve golfçü dirseği: Yalnızca sporcularda değil, bilgisayar başında çalışan ya da el bileğini yoğun kullananlarda görülen dirsek ağrılarında hasarlı tendonların onarımını destekliyor.
- Kalça dış yan ağrısı (trokanterik bursit): Merdiven çıkarken veya o tarafa yatarken oluşan inatçı kalça ağrılarında sinir uçlarını duyarsızlaştırarak ağrıyı kontrol altına almaya yardımcı oluyor.
Topuk dikeninin belirtileri ve diğer tedavi seçenekleri için topuk dikeni belirtileri ve tedavisi yazımıza da göz atabilirsiniz.
Şok dalga tedavisinin avantajları
Doç. Dr. Köken’in aktardığına göre yöntemin öne çıkan özellikleri şunlar:
- Kesi, anestezi, ameliyat veya kortizon enjeksiyonu gerektirmiyor.
- Bir seans yaklaşık 10-15 dakika sürüyor.
- Hastalar işlemden hemen sonra yürüyerek günlük hayatlarına ve işlerine dönebiliyor.
- Yalnızca ağrıyı geçici olarak bastırmayı değil, alttaki hasarın biyolojik olarak iyileşmesini hedefliyor.
- Hastalığın durumuna göre 3-5 gün aralıklarla toplam 4 ila 6 seans uygulanıyor.
İşlem sırasında ağrı olur mu?
Doç. Dr. Köken, ESWT’nin bir masaj aleti olmadığını, bu nedenle işlem sırasında hafif sızı, vurma veya batma hissinin normal olduğunu söylüyor; ancak bunun dayanılmaz bir acı olmadığını vurguluyor. Seanslar en düşük enerji seviyesinden başlıyor ve hastanın ağrı eşiğine göre kademeli olarak artırılıyor. Şok dalgaları ilk 1-2 dakika içinde bölgedeki sinirleri hafifçe uyuşturduğu için rahatsızlık hissi de hızla azalıyor.
Sık sorulan sorular
Şok dalga tedavisi hangi hastalıklarda uygulanır?
Doç. Dr. Köken’e göre en sık topuk dikeni ve plantar fasiit, tenisçi ve golfçü dirseği ile kalça dış yan ağrısında (trokanterik bursit) kullanılıyor.
ESWT kaç seans uygulanır?
Hastalığın durumuna göre 3-5 gün arayla toplam 4 ila 6 seans uygulanıyor; her seans yaklaşık 10-15 dakika sürüyor.
Şok dalga tedavisi acıtır mı?
Hafif sızı veya batma hissi olabilir, ancak enerji en düşük seviyeden başlatılıp kademeli artırıldığı için genellikle tolere edilebiliyor.
ESWT sonrası işe dönülebilir mi?
Evet. İşlem kesi veya anestezi gerektirmediği için hastalar genellikle hemen günlük hayatlarına dönebiliyor.
